Cumhuriyet fikri yalnız resmi törenlerde, bayraklı meydanlarda ya da tarih kitaplarında aranmaz. Gündelik hayatın içinde de izleri vardır.
Okula giden çocukta, kamu hizmetine erişimde, yurttaşlık sorumluluğunda, ortak kurallarda ve eşitlik duygusunda bu fikir kendini gösterir.
Yurttaşlık gündelik bir alışkanlıktır
Cumhuriyet, insanı yalnız yönetilen kişi olarak değil, hakları ve sorumlulukları olan yurttaş olarak görür. Bu büyük bir cümle gibi durabilir; ama etkisi günlük hayatta hissedilir.
Oy vermek, kamu düzenine katılmak, hak aramak, ortak kurallara uymak ve kamusal alanda eşit muamele beklemek bu alışkanlığın parçalarıdır.
Eğitim fikrin taşıyıcısıdır
Okul, cumhuriyet fikrinin en görünür alanlarından biridir. Çünkü eğitim yalnız meslek hazırlığı değil, ortak dil, ortak hafıza ve birlikte yaşama kültürü de kurar.
Bir toplumun geleceği, çocukların hangi bilgiye eriştiği ve kendini hangi imkânlarla geliştirdiğiyle yakından ilgilidir.
Hukuk ve kurumlar gündelik güven verir
Cumhuriyet fikri kurumlarla ayakta durur. Hukukun öngörülebilir olması, kamu işlerinin kişisel ilişkilere göre değil kurala göre yürümesi, sıradan insan için güven duygusu oluşturur.
Bu güven soyut değildir. Bir belge alırken, bir hak ararken, bir hizmet beklerken kendini gösterir.
Törenin dışındaki anlam
Törenler hafızayı canlı tutar; ama cumhuriyet fikri yalnız tören günlerinde hatırlanırsa eksik kalır.
Gündelik hayatla okumak, bu fikrin sokakta, okulda, evrak masasında, çalışma hayatında ve komşuluk düzeninde nasıl yaşadığını görmektir.
