Eski kitap kokusu birçok insan için yalnız bir koku değildir. Kütüphane rafını, sahafı, okul defterini, aile evindeki kitaplığı ya da yıllar sonra açılan bir kutuyu hatırlatabilir.
Bu kokunun arkasında hem kimyasal bir süreç hem de güçlü bir hafıza bağı vardır. Kağıt, mürekkep, yapıştırıcı ve kapak malzemesi zamanla değişir; ortaya tanıdık ve sıcak bulunan bir koku çıkar.
Kağıt zamanla değişir
Eski kitaplarda kullanılan kağıt, yıllar içinde hava, ışık, nem ve sıcaklıkla reaksiyona girer. Kağıdın yapısındaki maddeler yavaş yavaş parçalanır ve uçucu kokular oluşur.
Bu yüzden eski kitap kokusu bazen vanilyayı, bazen ahşabı, bazen tozu, bazen de hafif tatlı bir arşiv havasını çağrıştırır. Her kitabın kokusu aynı değildir; kağıt türü, saklandığı yer ve yaşı fark yaratır.
Hafıza kokuyu sever
Koku duyusu hafızayla güçlü bağ kurar. Bir kokunun yıllar önceki bir mekanı ya da kişiyi bir anda hatırlatması bu yüzden şaşırtıcı değildir.
Eski kitap kokusu da çoğu zaman yalnız kitapla ilgili değildir. Sessiz bir oda, yaz tatilinde okunan roman, okul kütüphanesi ya da aileden kalan bir cilt aynı kokunun içinde geri dönebilir.
Nostalji etkisi
Yeni kitapların kokusu daha keskin ve taze olabilir. Eski kitapta ise zaman duygusu vardır. Sayfanın sararması, kapağın yıpranması ve kokunun yumuşaması kitabı bir nesne olmaktan çıkarıp hatıra haline getirir.
Bu yüzden bazı insanlar eski kitabı yalnız okumak için değil, dokunmak ve kokusunu duymak için de sever. Kitap, içindeki metinden önce geçmişle küçük bir bağ kurar.
Koku her zaman iyi işaret mi?
Yoğun küf kokusu, nemli sayfalar ve lekeler kitabın kötü saklandığını gösterebilir. Böyle durumlarda özellikle alerjisi olanların dikkatli olması gerekir.
Yumuşak eski kitap kokusu çoğu kişi için keyiflidir; ağır rutubet kokusu ise kitabın korunmaya ihtiyaç duyduğunu anlatır.
