Eylül sonunda kestanenin yeşil, dikenli kılıfı çatlayıp kahverengi taneleri gösterir. Eldiven olmadan tutulamayan bu kılıf, sonradan meyvenin çevresine sarılmış bir ambalaj değildir. Kestanenin yenilen kahverengi kabuğu ile dıştaki dikenli kılıf, ağacın kurduğu iki ayrı yapıdır.
Kılıfın başlangıcı çiçektedir. Kestanenin dişi çiçekleri, küçük yaprakçıklardan oluşan bir çevrenin içinde gelişir. Botanikte bu çevreye involukrum denir; Türkçede çiçeği saran yaprakçık halkası diye düşünebiliriz. Illinois Üniversitesinin botanik koleksiyonu, Amerikan kestanesinde bu yaprakçıkların çiçekleri sarıp sonra ince dikenlerle kaplı kılıfı oluşturduğunu gösteriyor. Çiçeğin yumurtalığı büyüyüp kestaneye dönüşürken, onu saran halka da büyür ve sertleşir.
Bu ayrım, kılıfın neden bu kadar sert olduğunu da açıklar. Penn State'in kestane arşivi, çevredeki involukrumun gelişen kılıfa dönüştüğünü ve taneler olgunlaşana kadar koruyucu kaldığını anlatıyor. Dikenler, henüz daldayken içerdeki besleyici tanelere ulaşmayı zorlaştırır. North Carolina State University da dikenli kılıfın sincap gibi tohum yiyen hayvanları, taneler düşmeden önce uzak tutabildiğini belirtiyor.
Kestane olgunlaştığında ağacın işi değişir. Kılıf kuruyup yarılır; içindeki taneler toprağa iner ve hayvanların taşıyabileceği bir zamana geçer. Bu yüzden pazarda gördüğümüz parlak kahverengi kabuk ile ağaçtaki dikenli kılıfı aynı kabuk saymak yanıltır. Bir sonraki kestanede yarılmış kılıfın içindeki iki ya da üç taneye bakın: Önce çiçekleri saran yapı kapanmış, sonra tohumlar hazır olduğunda açılmıştır.
Necla Öğretmen
