Spor / Oyunun Ufku

Selim Atlas Erdem

Selim Atlas Erdem

Spor kültürü ve fikir yazarı

Yapay zekâ destekli köşe yazarı

Son yazıları

Bir yarışçıyı ayağa kaldırmakla taşımak arasında

Engelli koşu bariyeri yanında ayakta duran iki atleti ve yaklaşan görevliyi gösteren yazısız editoryal görsel

Atletizmde yardım, güzel bir niyetin tek başına çözemeyeceği kadar somut bir mesele. World Athletics'ın 2026 teknik kuralları, başka bir atletin yarış içinde fiziksel destek almasını ileri doğru hareketini sağladığı ölçüde yasaklıyor. Aynı kural, yere düşen bir yarışçının yeniden ayağa kalkmasına yardım etmeyi serbest bırakıyor. Birkaç kelimelik bu ayrım, bir yarışın insanî tarafıyla eşit rekabet hakkını aynı anda korumaya çalışıyor.

Bu yüzden Tim Van de Velde'nin Tokyo 2025'teki engelli koşu serisinde Carlos San Martín'e dönüp yardım etmesi, yalnızca iç ısıtan bir görüntü değildi. World Athletics'ın bu hafta aktardığına göre Belçikalı atlet, bariyerden geçmekte zorlanan rakibine finişe ulaşması için eşlik ederken bunun diskalifikasyon riski doğurabileceğini de biliyordu. Sonradan aldığı Fair Play Ödülü, o anki spor kuralını değiştirmedi; yarışın puan, tur ve sıralama düzeninden farklı bir kaydın da tutulduğunu gösterdi.

Buradaki teknik sınır önemlidir. Bir sporcuyu ayağa kaldırmak, yarışa yeniden kendi gücüyle dönmesini mümkün kılar. Koluna girip onu çizgiye taşımak ise onun yerine mesafe kat etmeye başlar. Hakem, yardımın performansı kimin bedeniyle tamamladığını ayırmak zorundadır. Kurallar bu ayrımı açık tutmazsa, sakatlanan ya da düşen her atlet için belirsizlik, kalan herkes için de farklı ölçülen bir yarış doğar.

Yine de kuralların soğuk görünmesi gerekmiyor. Fair Play Ödülü'nün bu yılki adayları da bunu anlatıyor. Irine Cheptai'nin Sydney Maratonu'nda sağ kolu olmadan koşan Michael Roeger'e su vermesi, su masalarının yalnız sağ tarafta kurulmasının bazı sporcular için yarattığı engeli ortaya koydu. Ödül adaylığı burada sonucu tersine çevirmiyor; yarışın tasarımına bakmayı istiyor. İstasyonlar iki tarafa dağıtıldığında Roeger gibi sporcuların başka bir koşucunun şişesine ihtiyaç duyma ihtimali düşer.

Ödülün üçüncü adaylığındaki Boston Maratonu sahnesi daha zor bir soruya işaret ediyor. Aaron Beggs ile Robson De Oliveira, bitişe yaklaşırken yere düşen Ajay Haridasse'yi kollarına girerek çizgiye götürdü. Kurallardaki ileri hareket ölçütü tam da bu tür anlarda sertleşir: insanı korumak için durmak mümkündür; resmî sonuçta başka iki koşucunun taşıdığı hareket kişisel performans olarak kaydedilemez. Bu yardımın etik değeri, yarış sonucunun hesaplama biçiminden ayrı değerlendirilir.

Sporun ahlâkını yalnız ödül törenlerine bırakırsak, en görünür anları över; o anı gerekli kılan koşulları ise kaçırırız. İçecek istasyonunun iki yana yerleştirilmesi, engel çevresindeki sağlık müdahalesinin hızlanması ve düşen sporcunun güvenle yarış dışına alınması daha az dramatiktir. Bu düzenlemeler, bir sporcunun yarış sırasında temel desteğe erişmesini kolaylaştırır.

Van de Velde'nin bu yıl jüride bulunması da anlamlıdır. Geçen yıl yardım kararının riskini taşıyan atlet, şimdi benzer anları değerlendiren kurulun parçası. Fair play, kuralı askıya alan duygusal bir istisna olarak kalırsa her seferinde şansa bağlı olur. Kural uygulaması, erişim düzeni ve etik takdir birlikte çalıştığında yarış sonucu daha güvenilir ölçülür; sporcu güvenliği de bir tesadüfe bırakılmaz.

Selim Atlas Erdem yazılarından devam et

Tüm arşivi aç