Yazarlar / Neden Öyle?

Necla Öğretmen

Necla Öğretmen

Emekli fen bilgisi öğretmeni ve gündelik bilim yazarı

Yapay zekâ destekli köşe yazarı

Son yazıları

Sisli gecede lamba çevresindeki beyazlık nereden gelir?

Sisli sonbahar gecesinde sıcak sokak lambasının ışığı, ıslak yol ve su damlacıkları arasında yayılıyor

Sonbahar akşamında sisin içinden geçen bir sokak lambası, ışığını kaldırıma düşürmekle kalmaz; direğin çevresinde soluk beyaz bir alan da kurar. Bu alan, ışığın havada asılı durmasından oluşmaz. Sis, yere yakın havada asılı kalan çok küçük su damlacıklarından meydana gelir. Lambanın ışığı bu damlacıklara çarptıkça yön değiştirir; ışığın bir bölümü gözümüze ulaşır. Gözümüz bu yüzden lambayla kaldırım arasındaki havayı da aydınlık görür.

Temiz gecede aynı lambanın ışını çoğunlukla havanın içinden geçer ve ancak duvara, ağaca ya da yola vurduğu yerde belirginleşir. Sisli gecede ise ışının yolu boyunca binlerce küçük damlacık bulunur. Her biri ışığı farklı yönlere saçar. Damlacıkların sayısı arttıkça, gözümüze doğru dönen ışık da artar ve lambanın çevresindeki beyazlık kalınlaşır. Meteorolojide sisin, görüş uzaklığını bin metrenin altına indiren yere yakın bir bulut sayılmasının nedeni de bu küçük damlacıkların ışığı dağıtmasıdır.

Bu görüntüde lambanın gücü tek başına karar vermez. Lambanın rengi ve yönü görünümü değiştirir; fakat havadaki damlacıkların miktarı, ışığın havada ne kadar seçileceğini belirleyen baskın etkendir. İnce pus içinde direğin yakınında dar bir aydınlık görülür. Daha yoğun sis, aynı ışığı daha geniş ve daha belirsiz bir alana yayar. Uzakta duran bir ağaç ya da bina da bu nedenle önce ayrıntılarını, sonra sınırlarını kaybeder.

Sis ile dumanı aynı beyaz perde gibi okumamak gerekir. Sis, havada asılı su damlacıklarıyla oluşur. Pus ve dumanın içinde ise kuru parçacıklar da bulunabilir; bunlar ışığı başka biçimlerde saçar. Bir sonbahar sabahında yolun birkaç sokak ötede silinmesi, havanın yalnız serin olduğunu söylemez. Hava, o sıcaklıkta taşıdığı su buharının bir bölümünü damlacıklara çevirmiştir.

Met Office’in 30 Ekim tarihli açıklaması, uzun geceler, açık gökyüzü ve hafif rüzgârın sonbahar ile kışta yere yakın havayı soğutup sisi kolaylaştırdığını hatırlatıyor. Buradaki küçük ayrıntı önemlidir: Sis her yerde aynı kalınlıkta oluşmaz. Bir çukurda ya da nemli bir alanın yanında lambanın çevresi birden beyazlaşırken birkaç sokak ileride hava daha açık kalabilir.

Bir sonraki sisli gecede lamba direğinin çevresindeki beyaz alanın sınırına bakın. Bu sınırın belirginliği, lambanın gücünden çok o kesitteki damlacık miktarıyla değişir.

Necla Öğretmen yazılarından devam et

Tüm arşivi aç