Ağustos tüketici enflasyonu yıllık yüzde 31,51'e inerken aylık artış yüzde 1,84 oldu. Temmuzdaki yüzde 1,78'in üzerine çıkan bu aylık tempo, dezenflasyonun yalnız yıllık orana bakılarak okunamayacağını gösteriyor. Bir yıl önceki yüksek fiyat düzeyinin hesaplamadan çıkması yıllık oranı aşağı çekebilir; fakat bugün oluşan fiyat baskısı para politikasının ve ücret pazarlıklarının önündeki kısa vadeli zemini belirler.
TÜİK, ağustos aylık artışına ulaştırmanın 0,82 yüzde puanla en büyük katkıyı yaptığını, konutun 0,27 puan eklediğini açıkladı. Gıda ve alkolsüz içeceklerde aylık artış yüzde 0,22 ile sınırlı kaldı ve katkı 0,06 puanda kaldı. Bu dağılım önemlidir: gıdadaki sakinleşme, endekste yaygın bir rahatlama anlamına gelmiyor; ulaştırma ve konut gibi daha geniş harcama kalemleri aylık ritmi yukarı taşıyor.
Yıllık düşüş, bugünkü maliyeti ölçmez
Yıllık oran, ağustos 2025 ile ağustos 2026 arasındaki toplam değişimi ölçer. Aylık oran ise fiyatların son otuz gündeki hareketini yakalar. Bu iki merceğin birlikte kullanılması gerekir. Ağustosta yıllık oran temmuzdaki yüzde 31,75'ten yüzde 31,51'e geriledi; buna karşılık çekirdek kabul edilen B göstergesi aylık yüzde 1,84, yıllık yüzde 30,68 arttı. Enerji, işlenmemiş gıda, altın, alkol ve tütünün dışarıda kaldığı bu gösterge, aylık ivmenin yalnız bu kalemlerden doğmadığına işaret ediyor.
TÜFE bir refah endeksi de değildir. Hanehalklarının nihai tüketim için ödediği fiyatların sepet içindeki ağırlıklarla değişimini izler; gelir dağılımını, ücretlerin fiyatlara karşı satın alma gücünü ya da işletmelerin maliyetlerini tek başına açıklamaz. Buna rağmen ulaştırma ve konuttaki hareketin ağırlığı, bu fiyatların geniş bir maliyet alanına yayıldığını gösterir.
Politika alanı aylık ritimle daralır
TCMB'nin ağustos piyasa katılımcıları anketi, beklentilerin düzenli izlenmesinin politika açısından neden gerekli olduğunu hatırlatıyor. Beklenti, tek başına gerçekleşmiş fiyat değildir; firmaların fiyatlama, çalışanların ücret talebi ve kredi koşulları üzerinden sonraki döneme taşınabilecek davranışların bir göstergesidir. Bu nedenle yıllık gerilemenin kalıcı sayılabilmesi için aylık artışların daha düşük ve daha dengeli bir patikada sürmesi gerekir.
Ağustos verisinin söylediği şey, fiyat baskısının tek bir gıda şokundan ibaret olmadığıdır. Ulaştırmanın hızlı yükseldiği, konutun eşlik ettiği bir ayda ekonomik politika için izlenecek gösterge yıllık oranın yönü kadar aylık katkıların bileşimidir. Dezenflasyon, geçmişteki yüksek ayların takvimden çıkmasıyla değil, bugünün fiyatlama davranışı sakinleştiğinde güç kazanır.
