İHKİB’in 24 Eylül’de düzenleyeceği Hazır Giyim Tedarik Zincirinde İkiz Dönüşüm Projesi kapanış konferansı, sektörde sık duyulan iki sözü yeniden masaya getiriyor: yeşil dönüşüm ve dijital dönüşüm. Duyurunun kendisi konferansın yapılacağını söylüyor; projenin sayfası ise eğitim, danışmanlık, ihtiyaç analizi ve uluslararası konferans gibi araçları sıralıyor. Bu araçlar, numune sayısı, kumaş firesi ve teslim planıyla ilgili kayıtların düzenli tutulduğu üretim süreçlerinde işe yarar.
Moda dünyası dijitali çoğu kez ekranda görünür olanla karıştırıyor. Bir kumaş kartelasının sisteme girmesi, üretim planının tek tıkla açılması ya da tedarikçiye gönderilen tablonun hızlanması elbette zaman kazandırabilir. Yine de bu hızın koleksiyona değip değmediği daha somut yerlerde belli olur: Aynı numunenin kaç kez yeniden dikildiğinde, hangi kumaşın ne kadar fire verdiğinde, hangi teslim tarihinin atölyeyi gereksiz fazla mesaiye zorladığında ve hangi küçük değişikliğin iade riskini büyüttüğünde.
İHKİB’in proje tanımı, yeşil ve dijital dönüşüm için mevcut durum analizi, yol haritası, eğitim ve danışmanlık çalışmaları öngörüyor. Ben bu sıralamayı, moda markalarının da kendi koleksiyon toplantısına taşımasını isterim. Önce ürünün hangi aşamalardan geçtiğini kayda geçirmek gerekir. Tasarım kararı, kalıp, numune, kumaş tedariki, kesim, dikim, kontrol, sevkiyat ve satış sonrası birbirinden kopuk halkalar değildir. Tasarımda geç verilen bir değişiklik, kalıbın yeniden hazırlanmasına, kesimin ertelenmesine ve teslim gününün sıkışmasına yol açabilir.
Bu yüzden "ikiz" sözcüğünün cazibesi biraz yanıltıcı olabilir. Yeşil tarafı çevre beyanına, dijital tarafı da yazılım alımına sıkıştırmak kolaydır. Kumaş firesi, tekrar işlenen ürün ve plan değişikliği ayrı kayıtlarda kaldığında firma, malzeme kaybı ile üretim planını birlikte izleyemez. Bu kayıtlar yoksa yazılım, hangi malzeme kararının fireyi artırdığını ya da hangi plan değişikliğinin teslimi geciktirdiğini gösteremez.
Türkiye’nin hazır giyim tedarik zinciri için bu ayrım özellikle önemli. İHKİB, projenin Avrupa Birliği politikalarıyla bağlantılı dönüşüm alanlarını saptamayı ve KOBİ’lere yenilikçi çözümler sunmayı hedeflediğini belirtiyor. Dünya Bankası’nın Türkiye imalatı üzerine çalışması da yeşil dönüşümde firmaların enerji, kaynak verimliliği ve finansman gibi somut engellerle karşılaştığını gösteriyor. Büyük bir markanın sistem kurma kapasitesiyle küçük bir atölyenin aynı hızda hareket etmesini beklemek, iyi niyetli ama zayıf bir tasarım olur.
Mina’nın Dikiş Payı’nda aradığı ölçü bu soruda toplanıyor: Dönüşüm, giysinin fiyatını, işçiliğini ve kullanımını hangi kararda değiştiriyor? Bir koleksiyon daha az numune tekrarıyla hazırlanıyorsa, bunun izi üretim planında görülebilmeli. Daha dayanıklı bir seçim yapılıyorsa, bakım talimatı ve satış sonrası destek bunu taşımalı. Gerçekçi teslim günü, atölyedeki emeğin planını da korumalı.
24 Eylül’deki konferans, tasarım masasındaki karar ile kesim masasındaki sonuç arasındaki mesafeyi kısaltacak soruları canlı tutmalı. Dönüşümün etkisi, numune tekrarının, kumaş firesinin, fazla mesainin ve iade nedenlerinin üretim kayıtlarında nasıl değiştiğine bakılarak değerlendirilebilir.
