TÜİK'in 22 Eylül'de açıkladığı tüketici güven endeksi eylülde 91,9'a çıktı. Ağustostaki 90,8'e göre artış yüzde 1,3. Bu veri, hanelerin kendi mali durumuna, genel ekonomiye ve yakın dönemdeki harcama düşüncesine ilişkin yanıtlarından oluşuyor. Küçük işletme için faydası var: Ekimde müşterinin harcama kararını hangi soruların etkileyebileceğini hatırlatıyor. Fakat satın alma emrini vermez.
Bir dükkânın kasası, ülke ortalamasından daha dar ve daha inatçı bir bilgi verir. Aynı endeks yükselirken bir ürün grubu hızla dönebilir, bir başkası rafta kalabilir. Müşteri yüksek tutarlı bir ürünü erteleyebilir; günlük ihtiyaç için ise daha küçük paket ya da daha ucuz çeşide yönelebilir. Endeksten tek başına "stok artır" sonucu çıkaran işletme, müşterinin hangi ürünü hangi fiyatla aldığı sorusunu atlamış olur.
Ekim alımını onaylamadan önce tek bir kayıt açmak yeterli: ürün grubuna göre son dört haftanın satırları. Bu kayıtta satılan adet, iade edilen adet, bekleyen müşteri siparişi ve raftaki kullanılabilir miktar birlikte bulunsun. Tedarikçinin teslim günü ile faturanın vadesi de aynı satırda görülsün. Çünkü bugün verilen fazla sipariş, teslim geç kalırsa müşteriye verilemeyen sözle; erken gelirse kasadan önce depoya bağlanan parayla sonuçlanır.
Bu kaydı yalnız muhasebeye bırakmak da doğru iş bölümü değildir. Satışı yapan kişi, iadenin nedenini bilir; satın almayı yapan kişi tedarikçinin gerçekten hangi gün teslim edeceğini öğrenir; ödeme emrini veren kişi vadenin hangi tahsilata yaslandığını görür. Bu üç bilgi konuşmadan stok miktarı belirlenirse, hata çıkınca telefon yine kasiyere ya da tedarikçiye gider; kararı veren kişinin elinde ise açıklayacak kayıt kalmaz.
TÜİK verisinin söylediği şey sınırlı ama yararlıdır: tüketicilerin yanıtlarındaki genel yön eylülde biraz iyileşti. Bu iyileşmenin hangi işletmeye ne kadar satış getireceğini veri söylemez. Bu bölüm yazarın yorumudur: işletme ekim alımında son dört haftanın fişini ve iadesini sipariş satırına eklerse, fazla malın ne kadar süre rafta kalabileceğini ve faturanın hangi tahsilatla ödeneceğini daha açık görür.
Ekim siparişini açan kişi, her ürün grubu için dört haftalık fiş ve iade toplamını, bekleyen işi, kullanılabilir stok miktarını, teslim gününü ve vade tarihini aynı kayıtta görmeden alım miktarını onaylamasın.
