Ticaret Bakanlığı'nın 15 Eylül'de yayımladığı Ağustos 2026 Esnaf ve Sanatkârlar Veri Bülteni, ay içinde 9 bin 510 tescile karşılık 8 bin 419 terkin kaydı gösteriyor. Bu sayı, dükkân açma kararının canlı olduğunu anlatır; ama yeni kaydın ilk ayını finanse edip etmediğini anlatmaz. Tescil belgesi kapıya asılınca kira, depozito, ilk mal alımı ve ödeme günleri sıraya girer.
Küçük işletmede en pahalı hata, açılışı satış tahmininden başlatmaktır. Tahmin gerekir; fakat kasaya girecek para değil, henüz sınanmamış bir varsayımdır. İlk üç ay için ayrı bir sayfada her kalemin ödeme günü yazılmadığında, patron aynı parayı hem rafa gelecek ürünün bedeli hem kira hem de çalışan ücreti için kullanabileceğini sanır. Bu nedenle muhasebe takvimini beklemek yerine, ödeme emrini verecek kişi bu günleri açılıştan önce görmelidir.
Resmî bültenin Ağustos sonu itibarıyla 2 milyon 263 bin 146 esnaf ve sanatkâr ile 2 milyon 562 bin 615 esnaf işletmesi kaydetmesi, yeni kaydın tek başına bir iş modelini kanıtlamadığını daha görünür kılıyor. Bakkallık ve büfecilik, lokantacılık, yük taşımacılığı, servis aracı işletmeciliği ve taksicilik en yaygın meslek kolları arasında. Bunların her birinde ilk nakit çıkışı farklı zamanda doğar: raftaki ürün, mutfak girdisi, yakıt, bakım ya da izin ve sigorta ödemesi aynı hafta toplanmayabilir. Açılış dosyası, o iş kolunda hangi ödemenin hangi tarihte çıkacağını ayrı ayrı göstermelidir.
Burada önerdiğim şey uzun bir iş planı değil. Açılış tescilinden önce ya da hemen sonra üç aylık bir nakit kaydı açmak yeterli başlangıçtır. Satırlarda kira ve depozito, ilk stok veya ekipman, zorunlu abonelik ve izinler, çalışan gideri varsa ücret ve prim, ayrıca mal veya hizmetin müşteriye ulaşacağı ilk tarih bulunmalı. Her satırın karşısında tutar kadar gün de yazılmalı: ödeme ne zaman çıkacak, satış ne zaman doğacak, müşteri kartla ödüyorsa para hesaba hangi gün geçecek?
Bu kayıt, satış umudunu küçümsemez; o umudun hangi masrafı taşıyacağını görünür kılar. İlk sipariş beklenenden geç gelirse, eksik kalan tutarın borçla mı, sahibin koyacağı parayla mı, yoksa ertelenecek bir alımla mı karşılanacağı da aynı sayfada belli olur. Böylece stok siparişini veren, vardiyayı kuran veya hizmeti başlatan kişi, paranın gününü bilmeden karar vermiş olmaz.
KOSGEB'in Girişimci Destek Programı sayfası da destek süreçlerinde giderin konusu, miktarı, tutarı ve teknik niteliğinin başvuruda açıklaştırıldığını; iş geliştirme başvuru formu ise üretim-satış planı, geri dönüş süresi, risk ve işletme kaynakları için ayrı bilgi istediğini gösteriyor. Bu, her tescil için destek alınacağı anlamına gelmez. Fakat resmî dosyanın bile parayı tek bir toplam rakam olarak kabul etmediğini hatırlatır.
Yeni işletme sahibi bu hafta ilk üç ayın sayfasını açmalı; kira, ilk ürün veya ekipman, ücret ve prim için ödeme tarihini yazmalı; ilk satışın yanına da tahmin yerine sipariş veya rezervasyon dayanağını eklemeli. Bu dört satır tamamlanmadan yeni bir alım ya da personel sözü verilmemeli.
