KOSGEB’in 7 Eylül’de açtığı Küresel Rekabetçilik Destek Programı, küçük işletme için “ihracata açılma” cümlesinden daha dar bir kapı tarif ediyor. Başvuru için yalnız KOSGEB kaydı ve güncel işletme beyanı yetmiyor; belirli teknoloji ve büyüme ölçütlerinden en az birini karşılamak gerekiyor. Kredi de 30 milyon TL’den başlayıp 75 milyon TL’ye kadar çıkıyor; proje süresi 24 ay, kredi vadesi 36 ay. Programın duyurusu bu çerçeveyi açıkça koyuyor.
Bu yüzden dosyayı “yurt dışına satışımızı artıracağız” diye açmak, hem başvuruyu hem işletmenin kendi hesabını zayıflatır. İhracat sözü ile yükleme günü arasında para, üretim kapasitesi ve hata payı vardır. Müşterinin yazılı teyidi yoksa satın alma birimi ana malzeme siparişini, üretim sorumlusu da vardiya planını hangi teslim gününe göre yapacağını bilemez.
Önce hangi müşteri için hangi ürünün yetiştirileceği yazılmalı. Müşterinin istediği teknik özellik, deneme numunesinin onay tarihi, asgari sipariş miktarı, teslim şekli ve ödeme günü aynı satırda görünmeden makine, yazılım ya da personel gideri anlamlı bir yatırım kalemine dönüşmez. Bir kalıp alımı, ancak o kalıbın hangi siparişte çevrim süresini kısaltacağı biliniyorsa projedir. Yazılım, satış ekranına yeni bir kutu eklediği için değil; sevk fişi, stok miktarı ve müşteriye verilen teslim tarihini aynı kayıtta tuttuğu için işe yarar.
Programın destekleyebileceğini söylediği giderler arasında makine ve kalıbın yanında yazılım, nitelikli personel, test, belgelendirme, pazarlama ve işletme sermayesi de var. Bu geniş liste işletmeye serbest harcama alanı vermez. Tersine, dosyada her giderin hangi müşteri işini mümkün kılacağını anlatmayı zorunlu kılar. Belgelendirme masrafı hangi pazarın hangi şartına cevap veriyor? Yeni personel üretimdeki hangi darboğazı alıyor? İşletme sermayesi hangi malzemeyi, hangi tarihte, hangi tahsilata kadar taşıyacak? Bu üç sorunun cevabı yoksa gider listesi kalabalıklaşır; proje ise belirsiz kalır.
Burada işletme sahibinin kendi payını da ayırması gerekir. 24 aylık proje takvimini, müşteriden henüz alınmamış siparişin kesin tarihi gibi yazmak güvenli bir büyüme planı değildir. Yabancı alıcı numuneyi, kalite belgesini ya da teslim koşulunu değiştirdiğinde telefonun kimi arayacağı baştan belli olmalı: satış mı, üretim mi, tedarikçi mi? Bu görev dağılımı yazılmazsa satışın verdiği yeni teslim tarihi, üretim planına ve tedarikçiye zamanında ulaşmaz.
KOSGEB’in başvuru için 30 Eylül’e kadar süre vermesi, işletmeyi sırf takvim dolmadan harcama kalemi toplamaya çağırmıyor. Başvuru masasına oturan işletme bugün bir müşteri işini seçsin; o işin teknik şartını, teslim gününü, ana malzeme siparişini ve tahsilat gününü tek kayda yazsın. Ancak ondan sonra bu kayıtla örtüşen yatırımın dosyaya girip girmeyeceğine karar versin.
