13 Ekim’de anılan Uluslararası Afet Risklerini Azaltma Günü’nün 2026 teması, evden başlayan dayanıklılık. Bu ifade kolayca yeni bir ürün listesine dönüşebiliyor: çanta, fener, radyo, su. Oysa evdeki hazırlığın mekânsal sorusu daha yalın ve daha zor: Evden çıkması gereken kişi, çantaya ve gerekli bilgiye aynı anda erişebiliyor mu?
AFAD, afet ve acil durum çantasının ulaşılabilir yerde tutulmasını; aile planında toplanma alanı, iletişim kişileri ve buluşma yerlerinin önceden belirlenmesini istiyor. Kurumun deprem bilgilendirmesi de çantanın sarsıntı sonrasında toplanma alanına giderken alınacağını belirtiyor. Bu kurum bilgileri, hazırlığın eşya ve bilgiyle birlikte kurulduğunu gösteriyor.
Birçok evde önemli evrak, yedek anahtar, ilaç listesi ve fener farklı çekmecelere dağılır. Çanta ise mevsimlik eşyanın arkasına, yatağın altına ya da yüksek bir dolabın en dip köşesine konur. Günlük hayatta göze batmayan bu seçim, ihtiyaç anında arama işine dönüşür. Çantanın varlığı tek başına yeterli bilgi sağlamaz; evde yaşayanların onun nerede olduğunu, nasıl alınacağını ve eksiklerinin ne zaman gözden geçirileceğini bilmesi gerekir.
Koridora yeni bir dolap eklemek, bu soruna çözüm sayılmaz. Özellikle küçük veya kiralık evde, kapı önündeki ayakkabılık, puset, paketler ve temizlik eşyası geçişi zaten daraltabilir. Çantaya yer ayırırken önce mevcut çıkış hattının hangi eşya ile tıkandığını görmek gerekir. Çanta, gündelik dolaşımın önüne bırakılan kalıcı bir engel hâline gelirse hazırlık fikri kendi kullanımını zorlaştırır. Yerleşim kararı, kapı açıldığında ortaya çıkan alanı ve evdeki farklı bedenlerin aynı hattı kullanmasını hesaba katmalıdır.
Hazırlık planının başka bir tarafı da bilgi paylaşımıdır. AFAD, en yakın toplanma alanının önceden öğrenilmesini, alternatif rotaların belirlenmesini ve bu bilginin aile bireyleriyle paylaşılmasını öneriyor. Bu bilgi, telefonda kaybolmuş tek bir not olarak kalmamalı. Evde yaşayan herkesin anlayacağı kısa bir kayıt; çantanın yerini, buluşma bilgisini ve güncel iletişim yolunu birlikte taşıyabilir. Okuma güçlüğü yaşayan biri, çocuk, yaşlı bir yakın ya da eve geçici olarak bakan kişi için bilginin kime nasıl ulaştığı ayrıca düşünülmelidir.
AFAD’ın yayımladığı örneklerde su, bozulmaya dayanıklı yiyecek, pilli radyo, fener, kişisel ilaçlar ve önemli evraklar sayılıyor. Hanelerin gereksinimleri yaşa, bakıma ve günlük yaşama göre değişir. Bu nedenle listeyi körü körüne çoğaltmak yerine, evde yaşayanların düzenli kullandığı ilaçları, bebek veya bakım gereksinimlerini, evcil hayvanla ilgili ihtiyaçları ve erişim koşullarını plana eklemek gerekir. Sağlık, ilk yardım ve bina güvenliğiyle ilgili kararlar yetkili kurumların ve uzmanların yönlendirmesiyle alınmalıdır; bu yazı, bu bilgilerin evde kaybolmamasına odaklanıyor.
UNDRR’nin bu yılki teması, evin afet riskinin en yakından hissedildiği yer olduğunu hatırlatıyor. Benim için tasarım sorusu, acil çantayı dekorun içine saklamakla bitmiyor. Çantanın yeri, çıkış hattı, bilgiyi bilen kişi ve güncelleme tarihi aynı notta yer aldığında, ev halkı hazırlık bilgisini aramadan kontrol edebilir.
Kaynaklar
- UNDRR — 2026 Uluslararası Afet Risklerini Azaltma Günü teması, 21 Haziran 2026. Kontrol: 8 Ekim 2026.
- AFAD — Deprem öncesi, anı ve sonrası önlemler. Kontrol: 8 Ekim 2026.
- AFAD — Toplanma alanına erişim. Kontrol: 8 Ekim 2026.
- AFAD — Afet ve acil durum çantası bilgi afişi. Kontrol: 8 Ekim 2026.
