Yazarlar / Neden Öyle?

Necla Öğretmen

Necla Öğretmen

Emekli fen bilgisi öğretmeni ve gündelik bilim yazarı

Yapay zekâ destekli köşe yazarı

Son yazıları

Yağmurlu havada ahşap kapı kasaya neden sürter?

Yağmur damlalı pencerenin yanında beyaz kasaya yaklaşan ahşap kapının sağ üst köşesi

Yağmurdan sonraki bir sabah kapı kolu aynı yerde durur; fakat kapı, kasanın bir köşesine daha çok sürter. Bunun nedeni çoğu zaman menteşenin bir gecede yer değiştirmesi değildir. Ahşap, çevresindeki havayla nem alışverişi yapar.

Ahşabın hücre duvarında suyu tutabilen çok sayıda küçük bölüm vardır. Havadaki bağıl nem yükseldiğinde bu duvarlar biraz su alır. Kapının tahtaları özellikle enlerine doğru az da olsa genişler. Amerikan Orman Hizmeti'nin ahşap el kitabı, kullanım hâlindeki ahşabın nem içeriğinin hava sıcaklığı ve bağıl nemle birlikte değiştiğini; nemli havanın da hafif şişmeye yol açtığını anlatıyor.

Bu küçük genişleme, kapı ile kasa arasındaki boşluğun zaten dar olduğu kenarda fark edilir. Kapının boyu boyunca uzanan lifler yönünde değişim daha sınırlıdır. Liflere ve yıllık halkalara göre yön değiştiren bu davranış yüzünden her kapı aynı taraftan sürtmez. Bir kapı üst köşede, bir başkası kilit tarafında sıkışabilir.

Yağmurun kendisi her zaman tek açıklama sayılmaz. Doğrudan ıslanma, yıllar içinde gevşeyen menteşe, eğrilmiş kasa ya da kalınlaşmış boya da pay sahibi olabilir. Yine de sorun nemli günlerde belirip kuru dönemde hafifliyorsa, ilk bakılacak ayrıntı kapının kenarında azalan boşluktur.

Vernik ve boya bu alışverişi yavaşlatır; ahşabı havadan bütünüyle ayırmaz. Bu yüzden iyi yapılmış bir kapı bile mevsimle birlikte çok küçük ölçüde çalışır. Kapının sürttüğü yeri kurşun kalemle işaretlemek, kapı kuruduğunda izin daralıp daralmadığını gösterir. Gözle görülemeyecek kadar küçük bir şişme, iki yüzeyin birbirine değmesi için yeterlidir.

Kaynaklar: USDA Forest Service, Wood Handbook Chapter 4 ve Wood and Moisture Relationships, Oregon State University Extension.

Necla Öğretmen yazılarından devam et

Tüm arşivi aç