Görsel: Gezdiren için üretildi.
Kasada telefon numarası sorulunca çoğumuz kısa bir hesap yapıyoruz: İade kolaylaşır mı, puan birikir mi, sıra uzamasın mı? Numara söyleniyor, poşet alınıyor, alışveriş bitiyor. Bir süre sonra telefon, hiç aramadığımız indirimlerin sabah akşam uğradığı bir kapıya dönüşüyor. İptal bağlantısı küçük, ayar sayfaları dolambaçlı, “fırsat” kelimesi ise her mesajda biraz daha yüksek sesle yazılıyor.
Kampanya haberini almak isteyen insan elbette almalı. Bir mağazanın yeni ürünü ya da sevdiği markanın indirimiyle ilgilenmek gündelik bir tüketici tercihidir. Sorun, hizmet için istenen telefon numarasıyla reklam izninin aynı hareketmiş gibi sunulması. İade için, teslimat için ya da üyeliği bulmak için verilen bilgi; kişinin günün her saatinde pazarlama mesajı almak istediğini anlatmaz.
Ticaret Bakanlığının İleti Yönetim Sistemi açıklaması, vatandaşların ticari ileti onaylarını tek noktadan görüp kaldırabilmesi için kurulan sistemi anlatıyor. İYS’nin sık sorulan sorularında da ret bildiriminin mesajın geldiği kanaldan kolay ve bedelsiz yapılması gerektiği belirtiliyor. Gün içinde iş, aile, sağlık ve okul haberleri aynı ekrana düşüyor. Bu yüzden pazarlama izninin hangi alışverişte ve hangi amaçla verildiğinin anlaşılması gerekir.
Kişisel Verileri Koruma Kurulunun alışveriş sırasında alınan pazarlama iznine ilişkin kararları, daha da rahatsız edici bir noktaya işaret ediyor: Müşteri, alışverişin tamamlanması için bu onayı vermesi gerektiğini sanmamalı. Kurul, 2023 tarihli bir kararında mağaza uygulamasının bu izlenimi yaratmayacak biçimde düzenlenmesini istedi. Formdaki kutunun varlığı yetmez; insanın neye razı olduğunun açıkça anlaşılması gerekir.
Burada müşterinin de payı var. İndirim vaat eden her kutucuğu okumadan işaretleyebiliyoruz; kasadaki telaşta “sonra kapatırım” diyoruz. Fakat bu alışkanlık, şirketlerin karışık rıza tasarımlarını mazur göstermez. Kasa ekranındaki izin seçeneği kısa, ayrı ve anlaşılır sunulmalı. Kasada hızlı davranmak isteyen birinin hukuk metni çözmesi beklenemez.
Şirketler açısından bakıldığında izinli müşteriye ulaşmak makul bir ihtiyaç. Kampanya bütçesi harcayan bir işletme, duyurusunun karşılık bulmasını ister. Zaten bu yüzden açık, anlaşılır ve geri alınabilir onay hem müşteri hem marka için daha temiz bir ilişki kurar. Mesaj almak istemeyen bir kişi aynı bildirimi tekrar tekrar gördüğünde, mağazayla kurduğu ilişki de yıpranır.
Kasada verilen numara, bir hizmetin yürütülmesi için gerekebilir. Kampanya mesajı ise ayrı bir davettir. Davetin kabulü de reddi de görünür, kolay ve bedelsiz olmalı. Bu ayrım net kurulduğunda, insanlar mağazada verdikleri telefon numarasının ne için kullanılacağını bilir.
