Bir gama ışını pulsarını izlemek, yıldızın her dönüşünde teleskoba bir fotonun ulaşacağı anlamına gelmez. Fermi-LAT, çoğu kaynak için dönme başına yaklaşık yüz milyon turda bir foton yakalıyor. Geri kalan turlar sessiz geçiyor; gökteki zayıf sinyalin bir nötron yıldızından mı geldiğini anlamak için bu seyrek gelişlerin arasındaki ritmi bulmak gerekiyor.
Daniel Pook-Kolb ve çalışma arkadaşlarının Physical Review Letters’ta yayımladığı yöntem, bu aramayı 15 yıllık Fermi verisinde yeni bir pulsara götürdü. PSR J1622−7204 saniyede 261 kez dönüyor. Araştırmacılar kaynağı yaklaşık on CPU saatinde belirledi. Karşılaştırdıkları önceki yarı-koherent arama yaklaşımı aynı pulsarı yakalamak için yaklaşık 600 CPU yılı harcamış ve sonuç alamamıştı. Buradaki fark daha hızlı bir bilgisayar satın almaktan çok, aranacak olasılıkların nasıl düzenlendiğinde yatıyor.
Pulsarın dönüş hızı ve bu hızın zamanla değişimi için çok sayıda olası değer denenir. İkili sistemdeki bir yıldızın yörüngesi de hesaba katılırsa arama alanı daha da genişler. Fermi’nin topladığı gama ışını fotonları seyrek olduğundan, her olası dönüş modeli veride belirgin bir tepe bırakmaz. Makale, önceki yarı-koherent taramaların arama noktalarını azaltırken duyarlılıktan ödün verdiğini anlatıyor; geniş parametre alanında sinyali kaçırmadan işlem yükünü sınırlamak yöntemin temel güçlüğü.
Yeni algoritma olası dönüş modellerini yüksek boyutlu bir kafesin noktaları olarak kodluyor. Buradaki kafes, sayısız tamsayı bileşiminin oluşturduğu matematiksel bir düzen. Veriye uyan model, bu düzen içinde kısa bir vektöre karşılık geliyor. Kafes indirgeme yöntemleri, tüm seçenekleri tek tek denemeden kısa vektörleri arıyor. Kriptografide kullanılan kafes algoritmalarıyla akrabalık da bu geometrik aramadan geliyor.
Ekip bu uzantıyı, özellikleri daha önce pulsar olabileceğini düşündüren fakat dönme sinyali saptanmamış 4FGL J1622.2−7202 kaynağına uyguladı. Başarı her denemede gelmedi: makale, yaklaşık yüzde birlik denemede yeni pulsarın bulunduğunu bildiriyor. Başarılı çözüm, Einstein@Home’un önceki gama ışını aramasından ve radyo taramalarından da kaçmıştı. Çalışmanın rapor ettiği yaklaşık on CPU saatlik hesap maliyetiyle yaklaşık yüzde birlik başarı oranı ayrı ölçüler: biri harcanan işlem süresini, diğeri aramanın kaç tekrarda sonuç verdiğini anlatıyor.
Buradan “artık bütün bilinmeyen pulsarlar bulunacak” sonucu çıkmaz. Çalışma tek bir yeni gama ışını pulsarının keşfini ve yöntemin bu kaynak için önceki aramalara göre çok daha düşük hesap maliyetini gösteriyor. Başka kaynaklarda başarı; foton sayısına, dönüş kararlılığına ve aranan parametrelerin genişliğine bağlı kalacak. Yöntemin özellikle yörüngesi önceden bilinmeyen ikili pulsarlara ulaşma ihtimali ise makalenin ileriye dönük önerisi, henüz tamamlanmış bir keşif listesi değil.
Bu çalışma bende şu ölçülebilir soruyu bırakıyor: Aynı arama, yörüngesi önceden bilinmeyen ikili sistemlerde de işe yarayacak mı? Yazarlar bu olasılığı öneriyor; yanıtı yeni kaynaklarda yapılacak denemeler verecek.