İstanbul’da bir evin deprem hazırlığı çoğu zaman bir çanta, birkaç belge ve komşularla kurulacak bir iletişim zinciri diye konuşuluyor. Bunların hepsi gerekli. Eşya yerleşimi ve belge düzeni bu listenin dışında bırakıldığında hazırlık eksik kalıyor. Evin hangi eşyayı taşıdığı, hangisinin duvara güvenle bağlandığı, önemli belgelerin nerede durduğu ve apartmanın ortak kararlarının kimde toplandığı da bu hazırlığın parçası.
İBB’nin Bina Tespiti projesi, binanın durumunu anlamak isteyenler için başvuru kanalı sunuyor. Hızlı tarama; 2000 öncesi yapılmış, konut işlevli, 10 kata kadar betonarme ve 5 kata kadar yığma binalar gibi belirli bir kapsamda uygulanıyor. Bu kapsamın dışında kalan yapılar için yöntemin tutarlı sonuç vermeyeceği ve ilgili mevzuata uygun ayrıntılı inceleme gerektiği belediyenin soru-cevap sayfasında açıkça belirtiliyor. Bir başvurunun sonucu, evin içindeki eşyayı nasıl yerleştireceğimizi tek başına söylemez; ama belirsizliği azaltmak için doğru kapıyı gösterir.
Bu bilgi salondaki büyük dolabın yerini de değiştirir. Duvara sabitlenemeyen, kapakları kolay açılan veya geçişi daraltan bir eşya yıllarca dekorasyonun doğal parçası gibi durabilir. Deprem hazırlığında amaç evi boşaltmak değil, eşyaların devrildiğinde neyi kapatabileceğini önceden kontrol etmektir. Ağır objeleri yüksek raflardan indirmek, yatak başı çevresini sadeleştirmek, çıkışa giden yolu eşya ile kesmemek küçük ama gerçek mekân kararlarıdır.
Bunu pahalı bir yenileme projesine çevirmek de gerekmiyor. TÜİK’in 2025 Yoksulluk ve Yaşam Koşulları İstatistikleri’nde konut masraflarının hanelerin yüzde 71,8’i için biraz yük getirdiği görülüyor. Böyle bir tabloda deprem hazırlığını yeni ürünler alma yarışına dönüştürmek, konuyu evin gerçek ekonomisinden koparır. Elimizdeki dolabın bağlantısını kontrol etmek, belgeleri tek bir erişilebilir yerde toplamak, komşularla bina iletişim listesini güncellemek ve kullanılmayan ağır eşyayı azaltmak çoğu ev için daha dürüst bir başlangıçtır.
Asıl zor bölüm apartman ölçeğinde başlıyor. Bir daire sahibi kendi salonunu düzenleyebilir; binanın girişindeki gaz, su ve elektrik kesme noktalarının nerede olduğunu, yaşlı ya da hareket kısıtlı komşuya kimin ulaşacağını, bina tespiti başvurusunun nasıl izleneceğini tek başına belirleyemez. Bu kararların duyuru panosunda kalmaması, toplantı tutanağına ve ulaşılabilir bir iletişim listesine dönüşmesi gerekir. Böylece girişteki kesme noktaları, başvuru süreci ve komşulara ulaşma sorumluluğu gerektiğinde yeniden aranacak bir kayda sahip olur.
Dekorasyon uzun süre yüzeylerin ve eşyaların uyumu olarak anlatıldı. İstanbul’da artık bir odanın iyi kurulmuş sayılması, güzel görünmesinin yanına belirsizlik anında ne kadar anlaşılır kaldığını da ekliyor. Binanın bilgisi, evin eşyası ve apartmanın iletişimi aynı dosyada buluştuğunda hazırlık gündelik hayatın düzenine giriyor. İlk adım, evdeki ağır eşyaları ve belgeleri gözden geçirmek; apartmanda ise bina tespiti başvurusu, ortak alanlar ve iletişim sorumlularını yazılı hâle getirmek olabilir.
