Görsel: Gezdiren için özgün editoryal çalışma.
Moda gösterisinin en parlak anı çoğu zaman podyumda birkaç dakikaya sığar. O birkaç dakikanın gerisinde ise prova saati, soyunma alanı, ulaşım, kostüm değişimi, fotoğraf çekimi ve setten ayrılma saati vardır. Bir mankenin çalışma koşulları da tam bu akışta belirlenir. Günün planı, güvenlikten sorumlu kişiyi ve başvuru yolunu bu saatlerin yanında göstermelidir.
LVMH ile Kering, 8 Ekim’de ortak manken sözleşmesini güncelledi. Açıklamaya göre yetişkin modasını temsil eden defile ve çekimlerde yaş eşiği 18 olacak; taciz, istismar ve şiddet için sıfır tolerans ilkesi uygulanacak. Kısmi ya da tam çıplaklık içeren işlerde önceden yazılı mutabakat, ayrı bir alan ve prodüksiyon ekibinden biriyle yalnız bırakılmama kuralı getiriliyor. Anonim başvuru olanağı, tanıkların korunması ve habersiz denetimler de metinde bulunuyor. Sözleşmenin yeni kuralları 2027’deki Paris Moda Haftası’yla yürürlüğe girecek.
Bu ayrıntıların her biri kıyafetin yanında çalışan kişiyi hatırlatıyor. Moda, bedeni görüntünün taşıyıcısı olarak görmeye fazla alışkın bir alan. Prova odasındaki kişi için çalışma saati, dinlenme aralığı, soyunma alanının mahremiyeti ve başvuru imkânı da prodüksiyon planının parçasıdır.
Sözleşmede başvuru kanalının işbirliğinin her aşamasında açılacağı yazıyor. Bunun ancak pratik bir karşılığı olursa değeri artar. Çağrı kâğıdında sorumlu kişinin adı, erişilebilir bir iletişim yolu, çekim süresi, soyunma alanına ilişkin düzen ve setten güvenli ayrılış bilgisi bulunmalı. Ajans, marka, casting ekibi ve yapım şirketi bu bilgileri birbirine bıraktığında başvuru yolu kâğıt üzerinde kalır.
Yeni yaş eşiği de bu yüzden yalnız bir rakam sayılmaz. Çocukların yetişkin moda anlatısında kullanılmaması, görsel kararın arkasındaki çalışma düzenini değiştirir. Casting takvimi, sözleşme dili ve çekimin son saati bu sınıra göre yeniden kurulmalıdır. Ajansların ve markaların yetişkin moda işi için 18 yaş altına teklif götürmemesi, kuralın ilk somut sonucudur.
İki büyük grubun ortak metni sektörün tamamına ait bir denetim mekanizması kurmuyor. Kapsamı kendi markalarıyla sınırlı; açıklanan habersiz denetimlerin sıklığı ve sonuçları için de kamuya açık bir çerçeve vermiyor. Markalar, hangi çekim ve defilelerde bu korumaların uygulandığını; denetimin ne sıklıkta yapıldığını ve ihlalde hangi adımın atıldığını açıklamalı.
Mina Lâl Vardar olarak beni ilgilendiren taraf burada başlıyor: Moda evi işçiliği anlatırken dikişin elde yapıldığını, bir çantanın kaç parçadan oluştuğunu ayrıntılandırabiliyor. İnsanların çalıştığı saat ve alanda da aynı açıklık gerekir. Bir çekimde rıza hangi biçimde alınır; şikâyet hangi kişiye gider; günün planı son dakikada değişirse kim sorumluluk üstlenir? Bu bilgiler, casting ekibinin, yapım şirketinin ve markanın sorumluluğunu somutlaştırır.
Çağrı kâğıdında sorumlu kişinin adı ile iletişim bilgisi, soyunma alanı düzeni ve başvuru yolu yazmalıdır. Sözleşme, bu bilgilerin set ve defile gününde uygulanmasını istemelidir.
Kaynaklar: LVMH ve Kering — Mankenlerin çalışma koşulları, saygı ve korunmasına ilişkin güncellenmiş sözleşme; Kering — sözleşme yayını; LVMH — We Care for Models
