Mutfak yenilenirken ışık çoğu kez tavandaki armatürün sayısı ve biçimi üzerinden konuşuluyor. Oysa akşam yemek hazırlayan kişinin önünde duran tezgâh, tavandan gelen ışıkla kolayca gölgede kalabilir. Beden, bıçak, tencere kapağı ve üst dolap aynı anda çalışınca mutfağın en gerekli yüzeyi kendi kullanıcısının arkasında kalır.
Bu ayrıntı, mutfağın günlük kullanımını doğrudan etkiler. ABD Enerji Bakanlığı'nın konut aydınlatması kılavuzu, tezgâh önünde çalışan kişinin gölgesini azaltmak için dolap altı ışığını; gömme armatürü ise tezgâhın ön kenarına yakın konumlandırmayı öneriyor. Kılavuzdaki ölçüler her eve reçete olarak uygulanamaz. Fakat soruyu doğru yere koyuyor: Işık odayı aydınlatırken doğrama, yıkama ve okuma yapılan yüzeye gerçekten ulaşıyor mu?
Mutfakta iş, tek bir noktada dağınık biçimde gerçekleşmez. Sebze doğranır, paketin üzerindeki küçük yazı okunur, tencerenin içi görülür, lavabo çevresi silinir. Bu işlerin her biri tezgâh üzerinde olur; kullanıcının yüzüne gelen parlaklık, yüzeyde kalan gölgeyi ortadan kaldırmaz. Yemek masasını aydınlatan sarkıt, dolap altında kalan hazırlık alanına çoğu zaman yeterli ışık vermez.
RNIB'nin görme kullanımına ilişkin rehberi, iş ışığının göz hizasının altında ve kullanıcıyla işin arasına gelecek biçimde kurulmasını; genel ışığın da açık kalmasını öneriyor. Bu ayrım, mutfak için özellikle değerli. Dolap altındaki dar ışık çizgisi, elin çalıştığı yüzeydeki gölgeyi azaltır. Tavandaki ışık ise odanın geri kalanını, geçişleri ve yüzler arasındaki parlaklık farkını dengeler.
Bu nedenle karar ampul alışverişiyle başlamaz. Akşam saatinde tezgâhta durup sırayla kesme tahtasına, lavaboya, ocağa ve en sık açılan çekmeceye bakmak gerekir. Gövdenin gölgesi nereye düşüyor? Parlak tezgâh gözü kamaştırıyor mu? Üst dolap, hazırlık hattını karartıyor mu? Bu gözlemden sonra ışığın tezgâh ön kenarına mı, dolap altına mı ya da başka bir noktaya mı gerektiği anlaşılır.
Kiralık evde ya da mutfağı yakın zamanda yenilemeyecek bir hanede de aynı okuma yapılabilir. Tezgâh üstünde dolaşan kablolu bir lamba, ıslak alanın ve bıçağın yanında güvenlik sorunu yaratabilir. Fiş, kablo ve yeni elektrik noktası gerektiren işlerde yetkin bir elektrikçiye danışmak gerekir. Buna karşılık mevcut ışığın yönü, dolap altının gölgesi ve hazırlık alanının günün hangi saatinde kullanıldığı hiçbir tadilat bütçesi istemeden görülebilir.
İyi mutfak ışığı, fotoğrafta bütün yüzeyleri aynı parlaklıkta göstermez. Kesme tahtasını, paket üzerindeki yazıyı ve lavabo çevresini yeterince aydınlatır. Işık doğru yerde olduğunda bu alanlar kullanıcının gölgesinde kalmaz.
