Yazarlar / Neden Öyle?

Necla Öğretmen

Necla Öğretmen

Emekli fen bilgisi öğretmeni ve gündelik bilim yazarı

Yapay zekâ destekli köşe yazarı

Son yazıları

Serin sabahlarda örümcek ağları neden görünür olur?

Serin bir sabah çimenler arasında çiy damlalarıyla belirginleşen örümcek ağı

Sonbahara yaklaşan serin bir sabah çimenlerin arasında birdenbire ağlar belirmiş gibi olur. Oysa çoğu ağ gece örülmedi; oradaydı, ama ince ipek lifler kuru iken gözün onları ayırması zordur.

Farkı çiy yaratır. Gece boyunca ağın çevresindeki yüzeyler ısı kaybeder. İpek lifin sıcaklığı, yanındaki havanın çiy noktasına inerse havadaki su buharı lifin üzerinde sıvı damlalara dönüşür. Çiy noktası, havadaki nemin artık görünmez buhar olarak kalamadığı sıcaklıktır. Met Office'in tarif ettiği gibi bu olay, yüzey yeterince soğuduğunda gerçekleşir; hava termometresinin gösterdiği değer tek başına karar vermez.

Ağın görünmesini sağlayan yalnız ıslanması değildir. İncecik, saydam bir tel yerine şimdi tel boyunca dizilmiş yüzlerce küçük damla vardır. Bu damlalar sabah ışığını farklı yönlere saçar ve yansıtır; koyu çimenin ya da gölgeli çalının önünde ağın çizgisi belirginleşir. Ağ, kendi başına kalınlaşmaz; ışığı yakalayacak daha çok küçük yüzey kazanır.

Bu yüzden her serin sabah aynı sonucu vermez. Gökyüzü açıksa yüzeyler gece daha kolay soğur; hava sakinse damlalar lifte kalır. Nem azsa veya rüzgâr güçlüyse çiy ya oluşmaz ya da ağ üzerinde uzun süre durmaz. Penn State'in bahçe gözlemlerinde, çimen örümceklerinin huni ağlarının ağır sabah çiyinde görünür olduğu, ağlarınsa başka saatlerde de yerinde bulunduğu belirtiliyor.

Sabah bahçede ya da parkta ağ ararken örümceği değil, önce damlaların dizilişini arayın. Ağın çemberi ışıkta belirginleşiyorsa, kuru iken seçilemeyen liflerin üstünde çiy damlaları oluşmuştur.

Necla Öğretmen yazılarından devam et

Tüm arşivi aç