Eylülün ilk sabahında balık tezgâhına bakarken çoğumuz aynı kısa hesabı yaparız: Sezon açıldıysa fiyat biraz iner mi? Bu soru ayıp değil. Akşam yemeğinin hesabını yapan insanın, denizin bereketinden pay istemesi kadar doğal ne var? Fakat tezgâh yeniden renklenirken bir kolaycılığa da kapılıyoruz: Balığı yalnız kilogramı ve etiketiyle görmeye.
Tarım ve Orman Bakanlığı, 2026-2027 su ürünleri av sezonunun 31 Ağustos'ta açıldığını duyurdu. Açılışta Türkiye'de 1.600 büyük ölçekli balıkçı gemisi bulunduğu, geçen yıl su ürünleri üretiminin 1 milyon 37 bin tona ulaştığı ve bu alanda ihracat yapıldığı da paylaşıldı. Rakamlar büyük; ama sabaha karşı denize açılan teknenin, ağın, mazotun, kasanın, soğuk havanın ve kıyıda bekleyen satıcının emeği o büyüklüğün içinde kolayca kayboluyor.
Yeni sezonun bereket dileği taşıması elbette boş bir tören sözü değil. Balıkçılık geçim demek; sofraya daha çok ürün ulaşması da iyi haber. Ama bereketi, balıkçıyla müşterinin birbirine karşı kurulduğu bir pazarlığa çevirmek doğru değil. Müşteri balığın neden pahalı olduğunu her seferinde tekne sahibine soruyor; balıkçı da tezgâha çıkan her ürünün hesabını tek başına veriyormuş gibi kalıyor. Oysa sofraya gelen fiyatın içinde avın belirsizliği kadar taşıma, satış ve herkesin hayatını zorlayan genel masraflar da var.
Burada biz de haksızız: Ucuzluk beklentimiz haklıyken, bazen bu beklentiyi karşımızdaki esnafın karakter sınavına dönüştürüyoruz. Bir etikete bakıp birinin fazla kazandığını ya da işini kötü yaptığını sanmak kolay. Oysa denizin kaprisi, gece vardiyası ve güvenlik riski, tezgahta iki dakikada kurulacak bir hükme sığmıyor. Sezon açılışında koruyucu ekipman ve güvenli çalışmanın ayrıca anılması da boşuna değil; açık denizde çalışanların güvenliği, sezon haberinin doğrudan parçası.
Benim hükmüm şu: Balığın fiyatını sormak, balıkçının çalışma koşullarını yok saymak anlamına gelmemeli. İyi bir sezon, müşterinin balığı daha rahat alabilmesi kadar, balıkçının da emeğini ve güvenliğini pazarlık konusu olmadan koruyabilmesidir. Eylül tezgâhları dolmaya başlarken, fiyatın yanına bu koşulları da koymak gerekiyor.
