Görsel: Gezdiren / built-in imagegen
Okul alışverişi başlayınca buzdolabının üzerine asılan liste, evin bütçesinde küçük bir muhasebe bürosuna dönüşüyor. Bir çanta, birkaç defter, kalemler, boya, kıyafet derken çocuk için sıradan görünen ihtiyaçlar yetişkinler için “bu ay neyi erteleyeceğiz?” sorusunu açıyor. Geliri sınırlı olan evde liste, bazı kalemlerin ertelenmesi ya da daha ucuzunun aranması demek.
Ticaret Bakanlığı 10-14 Ağustos arasındaki denetimlerde 81 ilde 3 bin 612 kırtasiye işletmesine gidildiğini, 479 bin 847 ürünün incelendiğini ve 367 işletmeye idari yaptırım uygulandığını açıkladı. Bu, ürün güvenliği ve tüketicinin doğru bilgilendirilmesi bakımından önemli bir iş. Çantanın sapındaki, boyadaki ya da çocuk kıyafetindeki riskin aileye bırakılmaması gerekir.
Fakat okul alışverişinin güvenli olması, onun aile bütçesi açısından taşınabilir olduğu anlamına gelmiyor. Temmuzda yıllık tüketici enflasyonu yüzde 31,75 olarak açıklanmışken, veliden hem sağlıklı ürünü hem uygun fiyatı aynı anda bulması bekleniyor. Üstelik fiyat etiketi denetimi yapılması, raflar arasında karşılaştırmayı kolaylaştıran bir sistemin kurulduğu anlamına gelmiyor. Ebeveyn çoğu zaman ürünün güvenliğini, fiyatını ve okulun talebinin gerçekten zorunlu olup olmadığını aynı koridorda çözmeye çalışıyor.
Burada veliyi “daha bilinçli alışveriş yapmalı” diye baş başa bırakmak kolay. Fiyatları karşılaştırmaya vakti olmayan ya da listedeki ürünü hemen almak zorunda kalan veli, çoğu zaman seçenekleri tartacak koşula sahip değil. Bakanlık güvensiz ürünleri GÜBİS üzerinden duyuruyor; bu değerli bir kanal. Aynı açıklık, okulların ihtiyaç listelerinde de bulunmalı: Hangi ürün zorunlu, hangi marka yalnızca örnek, kullanılabilir malzeme yeniden değerlendirilebilir mi, toplu alım gerçekten avantaj sağlıyor mu? Bu bilgiler yazılı verilmezse veli, cevabı okulda tanıdığı kişilere ve başkalarının deneyimine sormak zorunda kalıyor.
Okul yönetimleri velinin alışveriş becerisini sınayan listeler hazırlamamalı. Öğretmenin sınıf ihtiyacı ile ailenin satın alma gücü arasında bir tercüme yapılmalı; pahalı olanı iyi, ucuz olanı eksik sayan dil terk edilmeli. Belediyeler ve okul aile birlikleri de güvenli ürün desteğini yalnız kampanya döneminde hatırlamamalı. Böylece destek ihtiyacı olan aile, çocuğunun temel malzemeleri için tek başına çözüm aramak zorunda kalmaz.
Denetimlerin sayısı önemlidir, ama sonucu rafta ve evde anlaşılır olmalıdır. Güvenli ürün, açık fiyat ve makul bir ihtiyaç listesi birlikte düşünülürse okul alışverişi daha az yorucu olur; aile de neyi neden aldığını bilerek hesabını yapabilir.
