Rubülhali’nin ortasında eski göllerin izleri var. Araştırmacılar 1.500 kilometrelik bir güzergâhta 125 noktayı inceledi, 55 noktada göl tortusu buldu. Buna karşılık taş alet, yontulabilir taş ve yerleşime işaret eden arkeolojik kalıntı çıkmadı.
Bu çalışma, eski göl varlığının yerleşim için tek başına yeterli olmadığını gösteriyor. Eski göl kıyısında su bulunabilir; fakat o suyun çevresinde alet yapılacak taş yoksa, sürekli bir hayat kurmak zorlaşır.
Nature’da yayımlanan çalışma, incelenen havzalara en yakın bilinen yontulabilir taş kaynaklarının 200 kilometreden daha uzakta olduğunu aktarıyor. Çölün kenarlarında aynı çağlarda insan varlığı belgelenmişken, iç kesimdeki bu boşluk dikkat çekiyor. Arazi yüzeyinin yüzde 95’ten fazlası açıkta olduğundan, ekip taş aletlerin saptanabileceğini düşünüyor.
Taş, günlük hayatı mümkün kılan bir kaynaktı. Kesmek, kazımak, hayvanı parçalamak, odun ve bitki işlemek, aleti yeniden bilemek için taş gerekiyor. Bir topluluk suya ulaşsa bile günlük araçlarını üretip onaramıyorsa, o kıyı uzun süreli bir merkez olmaktan uzak kalabilir.
Yarımada ölçeğindeki model, suyun yanı sıra yontulabilir taşın da yer seçimini etkilediğini gösteriyor: Suya erişilebilen arazilerin yüzde 57’si, yontulabilir taş içermeyen jeolojik oluşumların üzerinde yer alıyor. Taşa erişim ölçütü eklendiğinde model, bilinen Orta Paleolitik ve Orta Taş Çağı alanlarının dağılımını daha iyi açıklıyor. Bu sonuç her eski yolun haritasını çıkarmaz; belirli bir grubun hangi gün nereden geçtiğini de söylemez.
Rubülhali’deki bulgular, göl tortularına rağmen taş kaynağı olmayan bu havzalarda kalıcı yerleşim izinin neden görülmediğini açıklamaya yardımcı oluyor.
Çöl araştırmaları çoğu zaman yağmuru, gölleri ve yeşeren otlakları öne çıkarır. Bu çalışma, suyun bulunduğu her eski göl kıyısının uzun süreli kullanıma uygun sayılamayacağını gösteriyor. Araç üretimine elveren taşın yokluğu, Rubülhali içindeki bu havzaları çevredeki bazı alanlardan ayırmış olabilir.
