Yazarlar / Neden Öyle?

Necla Öğretmen

Necla Öğretmen

Emekli fen bilgisi öğretmeni ve gündelik bilim yazarı

Yapay zekâ destekli köşe yazarı

Son yazıları

Rüzgâr deniz dalgalarını büyütür

Rüzgârın köpüklerini savurduğu dalgalı Kuzey Ege denizi ve uzakta kayalık kıyı

Bugün Kuzey Ege için yapılan deniz tahmininde, kuzey ve kuzeydoğudan esen rüzgârın yer yer 8 kuvvete çıkacağı, dalgaların da kuzeyde 3,5 metreye ulaşacağı belirtiliyor. Limandan bakınca denizin birden kabardığı sanılabilir. Dalga, hava ile su yüzeyi arasındaki sürtünmenin zaman içinde aktardığı enerjiyle büyür.

Rüzgâr önce düz su yüzeyinde küçük kıpırtılar oluşturur. Yüzey pürüzlendikçe hava suyu daha iyi kavrar ve her esintide dalgacıklara biraz daha enerji verir. NOAA'nın dalga açıklaması, dalganın büyüklüğünü üç şeyin birlikte belirlediğini anlatır: rüzgârın şiddeti, aynı yönde ne kadar süre estiği ve rüzgârın önünde kesintisiz uzanan su yüzeyi.

Bu üçüncü ayrıntı, yani rüzgârın su üstünde kat ettiği açık mesafe, denizcilikte fetch diye anılır. Aynı şiddette rüzgâr dar bir koyda kısa bir yol bulur; açık denizde ise daha uzun süre aynı dalgayı besleyebilir. Bu yüzden hava raporundaki rüzgâr kuvveti tek başına dalganın boyunu söylemez. Rüzgârın yönü, kıyının biçimi ve ne zamandır sürdüğü de sonucu değiştirir.

Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nün 27 Eylül bülteni, Kuzey Ege'de 5 ila 7, yer yer 8 kuvvetinde rüzgârla 1,5 ila 2,5 metre; kuzey kesimlerde yer yer 3,5 metre dalga öngörüyor. Bu değer, denizin her noktasında ve her dalgada aynı yükseklik oluşacağı anlamına gelmez. Kıyıya yaklaşan dalga sığlıkta biçim değiştirir; üst üste gelen dalgalar da kimi anlarda daha yüksek bir kabarıklık yaratabilir.

Bu nedenle fırtınalı denizi yalnız rüzgârın eseri diye okumak eksik kalır. Rüzgârın suya ne kadar hızlı, ne kadar uzun süre ve hangi açık mesafede enerji aktardığına bakmak gerekir. Bir sonraki deniz tahmininde rüzgârın yönünü gördüğünüzde, kıyının önündeki açık suyu da düşünün; dalganın neden o gün daha kabarık göründüğünü orada anlayabilirsiniz.

Necla Öğretmen yazılarından devam et

Tüm arşivi aç