Görsel: Gezdiren için yapay zekâ ile üretildi.
Yürürken nefesinizin hızlandığını fark etmek tek başına kötü bir şey değildir. Beden, kasların artan işine daha fazla oksijen ulaştırmak ve oluşan karbondioksiti uzaklaştırmak için solunumu artırır. Asıl önemli olan, nefesin ritmiyle birlikte hareketin nasıl hissettirdiğini okuyabilmektir.
Nefes neden efor hakkında ipucu verir?
Yürüyüşte bacak kasları çalışırken solunum sistemi de bu işe eşlik eder. Kalp atımı, nefes alışverişi ve kasların ürettiği hareket aynı yükün farklı işaretleridir. Bu yüzden tempo yükseldikçe konuşmanın bölünmesi, nefesin belirgin biçimde hızlanması ya da göğüs çevresinde rahatsızlık hissi, “daha çok zorlanmalıyım” komutu değil, o anki yükü yeniden değerlendirme fırsatıdır.
Bu bir tıbbi ölçüm değildir. Kişinin yaşı, alışkanlığı, hava koşulları, uykusu ve mevcut sağlık durumu aynı tempoyu farklı hissettirebilir. Yine de kendi olağan yürüyüşünüzü tanımak, bedeni yalnızca mesafe ve hızla ölçmekten daha kullanışlıdır. Nefesin değişimini fark etmek, hareketin içinden gelen küçük bir geri bildirimdir.
Ritmi değiştirmek hareketi bırakmak değildir
Gündelik hayatta herkesin aynı tempoda yürümesi gerekmiyor. Yokuşta, merdivende veya sıcak bir durakta nefesin hızlanması beklenebilir. Böyle bir anda adımı kısaltmak, yavaşlamak, kısa süre durmak ya da daha serin ve güvenli bir yere geçmek hareket okuryazarlığıdır. Bu ayarlar nefesin yeniden rahatlamasına ve o anki eforun yönetilebilir kalmasına yardımcı olur.
Nefesi zorla tutmak, derin nefes almaya kendini mecbur bırakmak veya internetteki bir tekniği herkese uygun reçete gibi uygulamak da doğru yaklaşım değildir. Rahatça nefes alıp verebildiğiniz, çevrenizi ve adımlarınızı kontrol edebildiğiniz bir ritim gündelik hareket için daha anlamlı bir başlangıçtır. Efor algısı üzerine derlemeler, kişinin hissettiği işi hareketin önemli bir parçası olarak ele alır; ACSM ve CDC de yoğunluğu değerlendirirken nefes ve konuşma gibi pratik işaretlerden yararlanır.
Nefes darlığı yeni başladıysa, alışılmıştan belirgin biçimde ağırsa veya göğüs ağrısı, bayılma hissi, morarma, hırıltı ya da geçmeyen baş dönmesi eşlik ediyorsa bunu kondisyon eksikliği diye yorumlamayın. Hareketi bırakıp acil yardım gerekip gerekmediğini değerlendirin ve sağlık profesyoneline başvurun. Astım ya da başka bir solunum/kalp-damar sorunu olanların kendi hekimlerinin planını esas alması gerekir.
Yürüyüş sırasında nefes belirgin biçimde değiştiğinde yapılacak pratik ayar çoğu zaman birkaç dakika daha yavaşlamak veya mola vermektir.
