Bu hafta Ljubljana’da yapılan HEPA Europe toplantısının başlığı “Green pathways to health”: sağlığa açılan yeşil yollar. Bu başlığı yalnız parkta daha çok yürümeye çağrı gibi okumak eksik kalır. Gölge, yüzey, geçit ve dinlenme noktaları yürüyüşün nasıl sürdüğünü değiştirir.
Bir sokakta gölge kesintisizse, kaldırımın yüzeyi okunabiliyorsa ve geçit yolun devamını bozmuyorsa, yürüyen kişi bunu çoğu zaman ayrı ayrı düşünmez. Ayak tabanı zeminin sertliğini ve küçük farklarını alır; bakış birkaç adım sonrasını tarar; pelvis ve gövde yönü korurken kollar dengeye eşlik eder. Bank da yolun süsü değildir. Mola gerektiğinde erişilebilen bir sonraki destek noktasıdır. Bunların her biri hareketi daha “iyi” yapan numaralar değil, hareketin taşıdığı yükün çevreyle paylaşılma biçimleridir.
WHO/Europe’un toplantı çerçevesi, fiziksel aktivite, oturma süresi ve uykuyu aynı günün hareket davranışları içinde ele alıyor. Bu bağlantı önemli: gündelik hareketi yalnız kişinin iradesine yazmak kolaydır. Oysa gölgesiz, kesilen ya da dinlenme imkânı olmayan bir yolda kişi aynı mesafeyi farklı hız, dikkat ve mola düzeniyle yürür.
Bu, her ağaçlı sokağın herkes için aynı hareketi kolaylaştırdığı anlamına gelmez. Bir yolun kullanılıp kullanılmayacağını hız, güvenlik duygusu, kaldırımın kopması, yaya geçidinin yeri, bebek arabası ya da bastonla geçiş ve günün sıcaklığı birlikte değiştirir. WHO/Europe de aktif hareketliliği şehir planlamasıyla birlikte ele alıyor; güvenli yürüme altyapısı ile yeşil alan ve patikaları, yürümeyi destekleyen çevresel parçalar arasında sayıyor. Kaynak burada.
Bu yüzden yeşil yol fikrini “daha çok adım atın” diye daraltmak istemiyorum. Asıl soru, bir yolun yürüyene hangi anda ne sunduğu: Görüş açık mı? Adımın yönünü değiştirecek bir kırık var mı? Güneş altında hızlanmak zorunda mıyım? Yakında oturacak ya da yolumu bölmeden bekleyecek bir yer var mı?
Yürürken ayağın zeminden aldığı bilgi, bakışın ileriyi taraması ve gövdenin yön ayarı aynı anda sürer. Kesintisiz ve okunabilir bir yol, bu küçük düzenlemeleri daha az kesintiye uğratır. Bu hafta dışarıda yürürken kendi temponuzu düzeltmeye çalışmadan önce, yolun sizden ne istediğini fark etmek yeterli bir başlangıç olabilir.
