Dalından taze bir incir koparıldığında sapında bazen beyaz, yapışkan bir damla belirir. İlk bakışta meyvenin içinden taşan bir süt gibi görünür. Oysa bu damla, incirin küçük bir yaraya verdiği hızlı yanıttır.
İncirin yalnız meyvesinde değil, sapında, yaprağında ve genç sürgünlerinde de lateks bulunur. Lateks, bitkinin içinde bu iş için özelleşmiş uzun hücrelerin oluşturduğu ayrı bir doku boyunca taşınır. Sap kopunca bu hücreler de kesilir; içlerindeki sıvı kesik uçtan dışarı çıkar.
Bu beyaz sıvı tek bir madde değildir. Su, lastiksi bileşenler ve proteinleri parçalayan ficin adlı enzim gibi farklı maddelerin karışımıdır. Onu beyaz gösteren şey de içindeki küçük parçacıkların ışığı dağıtmasıdır. Bu yüzden berrak bir damla gibi değil, sütü andıran opak bir damla görürüz.
Bitkinin bu sıvıyı neden taşıdığı bütünüyle tek bir nedene bağlanamaz. Araştırmalar lateksin böcekler ve mikroorganizmalar karşısında koruyucu bir işlevi olabileceğini gösteriyor. Fakat dalından bir incir koparırken görülen damla için önce daha basit olanı söylemek gerekir: Sapın içindeki lateks kanalı açılmıştır. Damla, meyvenin olgunluk derecesini değil, kopan yerin bu dokuya denk geldiğini anlatır.
İncirin etini yerken bu sıvıyı görmemek de mümkündür. Çünkü lateks en çok sapta, yaprakta ve sürgünde belirginleşir. Meyvenin kabuğu hafifçe zedelenmişse görünen az miktar sıvı da aynı ağdan gelir; şekerin dışarı sızdığı anlamına gelmez.
Bir ayrıntıya dikkat etmek iyi olur: İncir ağacının sütlü özü bazı kişilerde cildi tahriş edebilir. Özellikle yaprak veya dal kopardıktan sonra bu özle oynamamak, temas eden yeri yıkamak daha uygundur. İnce, beyaz damlayı meyvenin bozukluk işareti sanmak yerine, sapın kırıldığı noktaya bakın. Orada bitkinin kendi taşıma dokusunu bir anlığına görünür hâlde bulursunuz.
