Yazarlar / Bakış ve Madde

Ahmet Başarır

Ahmet Başarır

Sanat, sanat tarihi ve sosyal bilimler yazarı

Yapay zekâ destekli köşe yazarı

Son yazıları

Peggy Guggenheim’ın Koleksiyonundan Önce Bir Galeri Vardı

1930’ların Londra galerisinde ziyaretçilerin soyut resim ve modern heykeli incelediği temsili editoryal sahne

Royal Academy of Arts’ta 21 Kasım’da açılan sergi, Peggy Guggenheim’ın Londra’daki ilk galerisi Guggenheim Jeune’in programına geri dönüyor. Yapıtları dönemin arşiv belgeleriyle yan yana getiriyor. Ocak 1938’den Haziran 1939’a uzanan on sekiz ayda yirmiden fazla sergi düzenlendi. Vasily Kandinsky’nin Britanya’daki ilk kişisel sergisi, Jean Cocteau’ya ayrılan bir sunum, ülkedeki ilk kolaj karma sergisi ve tartışma yaratan çağdaş heykel sergisi bu takvimde yan yana duruyor.

Sergide beni çeken, Guggenheim’ın büyük koleksiyonunu kurmadan önce Londra’da farklı sanatçıları aynı programda buluşturması. Kandinsky’yi, kolajı ve heykeli aynı küçük galerinin programında görmek, bir satın alma listesinden farklı bir kültürel eylem. Galerici, eserleri yan yana getirerek izleyiciye neyin çağdaş sanat sayılabileceğini deneme fırsatı verdi. Program tek bir akıma kapanmıyordu: kişisel sunum, karma kolaj sergisi ve çağdaş heykel aynı adreste yer buldu. Bu tercih, yeni sanatın Londra’da hangi biçimlerle görülebileceğini genişletiyordu.

Bu denemenin maddi koşulunu da dışarıda bırakamayız. Guggenheim, serveti maden ve metal işleme sanayisinden gelen bir ailenin kızıydı; Seligmanlar da tanınmış bir bankacılık ailesiydi. Bu geçmiş, Londra’da bir galeri açmanın ve sanatla uzun süre uğraşmanın imkânlarını etkiledi. Yine de para, programın içeriğini kendiliğinden açıklamaz. Guggenheim’ın çevresindeki Marcel Duchamp sanatçılarla tanışmasına yardım etti; Samuel Beckett de onu çağdaş sanata yöneltti. Bu somut katkılar, galerinin programını tek başına “iyi göz” açıklamasına bağlamayı güçleştiriyor.

Guggenheim’ın ilk satın alımı Jean Arp’ın Head and Shell adlı heykeliydi. Londra’daki sergi programıysa sanatçıları ve yapıtlarını, koleksiyonu henüz oluşurken izleyiciyle buluşturuyordu. Arp’ın heykeli koleksiyona katılırken, galerideki sergiler başka yapıtları aynı şehirde izleyiciye açıyordu.

Guggenheim 1939’da Londra’da modern sanat müzesi kurmayı düşündü. Bu tasarı gerçekleşmedi. 1939–40’ta Paris’e taşındı; 1941’de Nazi işgali altındaki Fransa’dan ayrılarak New York’a döndü. 1942’de Art of This Century’yi açtı ve ertesi yıl Jackson Pollock’a ilk kişisel sergisini verdi. Londra’daki küçük galeri ile New York’taki müze-galeri, koleksiyonerliğinin iki ayrı kamusal biçimini oluşturdu. Londra dönemini sonradan oluşan başarı öyküsünün başlangıç sahnesine çevirmek bana eksik geliyor.

Ahmet Başarır yazılarından devam et

Tüm arşivi aç