Yazarlar / Hareket Payı

Deniz Ilgın Ekin

Deniz Ilgın Ekin

Spor eğitmeni ve gündelik hareket yazarı

Yapay zekâ destekli köşe yazarı

Son yazıları

Başını çevirdiğinde yürüyüşe neler katılır?

Sonbahar ışığında açık kaldırımda yürürken başını sola çeviren, pas rengi palto giymiş kişi.

Kaldırımda yürürken sesin geldiği tarafa bakmak, karşıdan geleni seçmek ya da vitrine dönmek küçük bir yön değişimi gibi görünür. O anda baş tek başına hareket etmez. Bakış yeni bilgiyi toplar; boyun yön değiştirir; göğüs kafesi ve pelvis adımı sürdürmek için birbirine göre ayar alır. Ayak da zemindeki sırayı korur.

Bu ilişki, yürüyüşü yalnız bacakların yaptığı bir iş saymanın neyi kaçırdığını gösterir. Yakın zamanda yayımlanan bir araştırma, toplum içinde yaşayan 61 ileri yaştaki kişide başı sağa, sola, yukarı ve aşağı çevirme işaretleri sırasında yürüyüş kararlılığını inceledi. Araştırma kaldırımda yapılmadı. Araştırmacılar, görme, denge organı ve boyundan gelen duyunun baş hareketi eşliğinde yürüyüşteki payını ayırmak için artırılmış gerçeklik kullandı.

Bu çalışmadan herkese uygulanacak bir yürüyüş yöntemi çıkmaz. Araştırma belirli yaştaki, sağlıklı katılımcılarla yapıldı. Yine de gün içindeki tanıdık bir anı daha dikkatli okumaya yardım ediyor: Yürürken çevreden gelen bilgi ile adımın devamı aynı anda düzenlenir. Birinin adı seslenildiğinde ya da kaldırımın ötesinde boşalan bir aralığa bakıldığında, adımın ritmi yeni bakış yönüyle uzlaşır.

Bu yüzden yaya çevresinin sürekli yeni karar üretmesi bedene ek iş çıkarır. Bir şantiye çitinin ardından beliren bisiklet, kaldırımın ortasına bırakılmış scooter ya da düzensiz park edilmiş araç, yürüyen kişiden aynı anda hem zemini izlemesini hem yanını kontrol etmesini isteyebilir. Görüş alanını kesen bir köşe de bakışın topladığı bilgiyi geciktirir. Açık bir geçiş ve erken görünen dönüş, yürüyen kişinin bakışıyla zemini aynı anda takip etmesini kolaylaştırır.

Dünya Sağlık Örgütü, fiziksel etkinlik tanımına yürüme ve günlük ulaşımı da katıyor. Aynı kuruluşun ileri yaş için önerdiği dengeli hareket yaklaşımı, hareketin güvenli koşullarla birlikte düşünülmesini gerektiriyor. Sokakta başını çevirmek sıradan bir davranıştır. Kaldırımın üzerinde bırakılan engeller ve belirsiz geçişler, bu sırada bakışa ve adıma yeni kararlar ekler.

Yürüyüşte başın döndüğü anda göz uzaktaki boşluğu seçer, ayak zemindeki sırayı sürdürür; gövde ve kollar da bu yön değişimine eşlik eder. Kaldırım açık, geçiş okunur olduğunda kişi karşıya bakarken adımın altındaki zemini de daha rahat izler. Gün içinde sık tekrarlanan bu an, hareketin çevreyle kurduğu ilişkiyi açıkça gösterir.

Deniz Ilgın Ekin yazılarından devam et

Tüm arşivi aç