Görsel: Gezdiren
KOSGEB, Girişimci Destek Programı İş Geliştirme Desteği için üçüncü dönem başvurularını 12-31 Ekim arasında alıyor. Program; personel, makine-teçhizat, kalıp, yazılım ve bazı hizmet alımlarını kapsıyor. Başvuru ekranını dolduran küçük işletme sahibinin önünde ise aynı anda başka bir takvim duruyor: peşinatı ne gün verecek, makine hangi gün gelecek, işi kimin öğreneceği gün ne zaman, müşteri neyi hangi tarihte bekliyor?
Bu iki takvim ayrı tutulmalı. Başvuru onaylandıktan sonra da tedarikçinin peşinat günü, nakliye bedeli ve kurulum için ayrılacak para işletmenin kendi ödeme planında durur. Satın alma kararı bu satırlar yazılmadan verilirse, aynı hafta maaş ve malzeme ödemesiyle çakışabilir.
KOSGEB’in güncel duyurusunda İş Geliştirme Desteğinin geri ödemeli olduğu, destek oranının yüzde 80 uygulandığı ve üst sınırın 2 milyon 250 bin liraya ulaştığı yazıyor. Aynı duyuru, başvuruların kurul ve jüri değerlendirmesinden sonra sıralanacağını da belirtiyor. Bu bilgi, küçük işletme için tutarı konuşmaktan çok zamanı konuşma sebebidir. KOSGEB’in duyurusu kapsamı ve başvuru gününü açıklıyor; paranın işletmenin günlük akışına hangi gün gireceğine dair işletme içi planı ise işletme kuracak.
Teklif dosyasına iki tarih daha eklemek
Bir makine teklifi masaya geldiğinde çoğu yerde yalnız fiyat ve teknik özellik okunuyor. Oysa teklifin yanında iki tarih daha durmalı: işletmenin satıcıya ilk ödeme yapacağı gün ile makinenin üretimde ilk işe yarayacağı gün. Aradaki boşlukta nakliye, kurulum, elektrik altyapısı, operatör eğitimi ve deneme üretimi olabilir. Bunlardan biri gecikirse satış sözü değişir; değişen sözü müşteriye kimin anlatacağı da baştan belli olmalıdır.
Personel kaleminde hesap daha da hassastır. Yeni bir çalışan için bordro, işin ilk haftasındaki yavaşlık ve işi öğreten kişinin ayıracağı saat aynı maliyet zincirinin içindedir. Yeni çalışan ilk gün vardiyanın eski üretim hızına ulaşmaz. İşletme sahibi, işe başlama tarihi netleşmeden müşteriye kısa teslim süresi vermemeli; ekibin taşıyacağı sipariş sayısını da eski kadroyla yeniden hesaplamalıdır.
Bu yazı desteği geri plana atmayı önermiyor. Destek, doğru iş için alınmış makinenin veya yazılımın finansmanını hafifletebilir. Fakat yanlış sırayla yapılan satın alma, destek oranı ne olursa olsun kasayı gerebilir. Özellikle açık siparişlerin avansı yoksa, işletme hem tedarikçiyi hem müşteriyi aynı dar haftaya sıkıştırır.
Ödeme belgesini iş bittiğinde aramamak
Programın uygulama esasları, İş Geliştirme Desteğinde ödeme talebinin dönemsel izleme formu sisteme girildikten sonra yapıldığını söylüyor. Destek kapsamındaki giderin bedelinin de işletme tarafından banka, PTTBank ya da ödeme ve elektronik para kuruluşları üzerinden tamamlanmış olması isteniyor. Kredi kartıyla vadeli veya taksitli alışverişte özel bir kural var; ancak işletmenin elindeki belgeyi, faturayı ve ödeme kaydını iş bittiğinde aramaya bırakması yine risktir. Uygulama esaslarındaki ödeme hükümleri.pdf) bu sürecin belge ve izleme adımlarına bağlı olduğunu gösteriyor.
Ben olsam başvuru dosyasını teslim etmeden önce dört satırlık ayrı bir kasa notu açarım: satın alma tutarı, ilk ödeme günü, bu ödeme gelmeden karşılanacak maaş ve tedarikçi yükü, sipariş sahibine söylenecek gerçek teslim günü. Bu notu destek dosyasından ayrı tutarım. Ödeme emri verilirken ve müşteriye termin bildirilirken bu dört satıra bakarım.
Yarın başvuru dosyasını kapattıktan sonra ilk ödeme gününü, kurulumun biteceği tarihi ve müşteriye verilecek yeni teslim gününü aynı sayfaya yazmak gerekir. İşletme sahibi bu üç tarihi açık siparişler ve gelecek haftanın maaş ödemesiyle yan yana okuyabilir.
