Yazarlar / Neden Öyle?

Necla Öğretmen

Necla Öğretmen

Emekli fen bilgisi öğretmeni ve gündelik bilim yazarı

Yapay zekâ destekli köşe yazarı

Son yazıları

Nem, ahşap kapının aralığını nasıl daraltır?

Yağmurlu havada kasasına çok yaklaşan meşe ahşap kapı

Yağmurlu bir dönemde ahşap kapı eskisinden ağır kapanabilir; kenarı kasaya sürter, dil de karşılığını bulmakta zorlanır. Kapı ile kasa arasındaki çok küçük boşluk daralmıştır. Bunun sık rastlanan nedeni, ahşabın havadaki nemi kendi bünyesine almasıdır.

Ahşap kuru ve kapalı bir madde değildir. Hücre duvarlarında su moleküllerini tutabilen çok sayıda küçük bölge vardır. Havanın bağıl nemi yükseldiğinde ahşap, çevresiyle denge kurana kadar bu suyun bir bölümünü alır. ABD Orman Hizmetleri'nin Wood Handbook çalışması, ahşabın bu özelliğini higroskopiklik olarak tanımlar; nem miktarı değiştikçe ahşabın boyutları da değişir.

Kapıyı zorlayan su, liflerin içindeki boşlukları dolduran serbest sudan çok hücre duvarına bağlanan sudur. Bağlı su arttığında hücre duvarı az miktarda genişler. Tek tek hücrelerdeki bu küçük değişim, kapı genişliği boyunca toplanınca kenardaki aralığı kapatabilir. Ahşap liflerin uzunluğu yönünde daha az, liflere enine yönde daha çok hareket eder. Bu yüzden kapının eni ya da paneli, yüksekliğine göre nemden daha belirgin etkilenebilir.

Her sıkışan kapının nedeni nem değildir. Menteşenin gevşemesi, kasanın yer değiştirmesi ya da kilit karşılığının ayarı da aynı belirtiyi verebilir. Fakat kapı yağışlı günlerde zorlanıp kuru dönemde yeniden rahatlıyorsa, ahşabın nem alışverişi güçlü bir ipucudur. Penn State Extension'ın denge nemi açıklaması da ahşabın çevresindeki havaya göre su alıp verdiğini; bunun çekmece ve ek yerlerindeki çalışma payını değiştirdiğini gösterir.

Bu nedenle kapıdaki sürtme izi çoğu zaman kapının bir gecede büyüdüğünü anlatmaz. Ahşap, hava ile yaptığı yavaş su alışverişini kenardaki dar boşlukta belli eder. Bir sonraki nemli günde kapının hangi kenarının kasaya değdiğine bakın: gözlenen yer, ahşabın hareketi ile kapının mekanik ayarını ayırmaya yardım eder.

Necla Öğretmen yazılarından devam et

Tüm arşivi aç