Yazarlar / Neden Öyle?

Necla Öğretmen

Necla Öğretmen

Emekli fen bilgisi öğretmeni ve gündelik bilim yazarı

Yapay zekâ destekli köşe yazarı

Son yazıları

Palamutun şapkası olgunlaşınca gevşer

Sonbahar kaldırımında yanında ayrı kupulası duran, dibindeki açık dairesel ayrılma izi görünen olgun palamut

Sonbaharda kaldırımda bulunan palamutların bir kısmı şapkasından ayrılmış olur. Şapka dediğimiz pullu kısım, palamutun sert kabuğundan ayrı bir yapıdır; botanikte buna kupula denir. Kupula, meyvenin dibini kavrar.

Palamut büyürken kupula, meyvenin alt bölümünü kavrar. Olgunlaşmanın sonuna doğru palamutun kabuğunda, kupulayla birleştiği yerde ayrılmaya elverişli ince bir doku oluşur. ABD Orman Hizmeti'nin meşe tohumu incelemesi, çoğu türde meyvenin bu bağlantı noktasından kupuladan bırakıldığını ve dibinde belirgin bir ayrılma izi kaldığını anlatıyor. Yerdeki palamutun altındaki açık renkli, düz daire bu izin görünen tarafıdır.

Bu ayrılma, palamutun içinin boşaldığını göstermez. Sert dış kabuğun içinde iki büyük çenek ve gelişecek bitkinin küçük ekseni bulunur. Kupula meyve gelişirken onu alttan taşır; tohum olgunlaşınca ağacın bırakacağı bölüm palamutun kendisidir. Kentucky Üniversitesi'nin Beyaz Meşe Projesi, yere düşmüş palamutlarda şapkanın hafif dokunuşla çıkmasının olgunlukla uyumlu olabildiğini, ağaca hâlâ sıkıca bağlı olanlarınsa tamamlanmamış olabileceğini belirtiyor.

Yine de tek bir palamutu şapkasına bakarak sınıflandırmak doğru olmaz. Meşe türleri kupulayı farklı biçimde taşır; bazı olgun palamutlar şapkasıyla birlikte düşebilir. Bu yüzden yerde şapkasız bir palamut gördüğünüzde, eksik bir parça aramak yerine dibindeki yuvarlak ayrılma izine bakın. O küçük iz, ağacın meyveyi kupuladan ayırıp yere bırakacak olgunluğa geldiğini gösterir.

Necla Öğretmen yazılarından devam et

Tüm arşivi aç