Bir çalışanın yük asansörünün kapısının geç kapandığını, koridordaki zeminin ıslandığını ya da makinenin koruyucusunun gevşediğini söylemesi çoğu işyerinde kısa bir konuşmaya dönüşür. Yönetici o anda önlem alınacağını söyler; ekip işine döner. Aynı durum yeniden yaşandığında ise önceki uyarının nerede kaldığı sorusu sorulmaz. Önceki bildirimin sorumlusu ve düzeltme tarihi kayda girmediyse, yönetici aynı tehlikenin tekrarını izleyemez.
Uluslararası Çalışma Örgütü, 18 Eylül’de Tayland’daki kauçuk sektörü çalışan temsilcileriyle yaptığı iş sağlığı ve güvenliği çalışmasında tehlikeyi saptama, riski değerlendirme ve denetleme, iş kazası ve meslek hastalığını bildirme ile işyeri politikasını birlikte ele aldı. Bu sıralama önemli. Kurum, bildirimi aldıktan sonra riski değerlendirip işi durdurma, ekipmanı değiştirme ya da başka bir önlem alma kararını kayda bağlamalıdır.
İşyerinde ramak kala olay kaydı bu nedenle kaza formunun küçük bir eki sayılmamalı. Kayıtta en azından tehlikenin yeri, işin hangi aşamasında ortaya çıktığı, vardiya ve görev bilgisi, ilk geçici önlem, incelemeden sorumlu kişi ve kesin düzeltme için tarih bulunmalı. Çalışanın adı, olayın takibi için gerekli olmadıkça geniş bir dağıtım listesine açılmamalı. Yönetici, kayıttaki iş düzeninin aynı tehlikeye hangi çalışanları yeniden maruz bıraktığını incelemelidir.
Bu ayrım çalışanı da kurumu da korur. Bir kişi kaygan zemini bildirdiğinde, yöneticinin yapacağı ilk iş o kişiyi daha dikkatli yürümeye çağırmak olamaz. Temizlik saatinin vardiya geçişiyle çakışıp çakışmadığına, zeminin neden uzun süre ıslak kaldığına ve uyarı işaretinin kim tarafından yenileneceğine bakması gerekir. Sorun tek bir aksaklıksa olay kaydı bunu kapatır. Aynı kayıt farklı günlerde aynı yerde birikiyorsa, sorumluluk iş planına ve kararı veren yöneticiye döner.
İLO’nun iş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemi kılavuzu da işverenin ve yetkili kurumların güvenlik ve sağlık önlemlerini örgütleme sorumluluğunu vurgular. Kılavuzdaki her yöntemin Türkiye’deki her işyeri için hukukî zorunluluk olduğu ileri sürülemez. Kurum, aldığı tehlike bildirimini sorumlu kişi ve düzeltme tarihi belirlenmiş bir takip kaydına bağlayabilir.
İnsan kaynakları teknik değerlendirmeyi güvenlik uzmanına bırakır. İK; bildirim yolunun erişilebilir olup olmadığını, bildirim yapan çalışanın vardiya ya da görev değişikliğinde dışlanıp dışlanmadığını, düzeltme kararının sahibini ve bitiş tarihini takip eder. Güvenlik birimi riskin niteliğini değerlendirir; yönetici işi, ekipmanı ya da vardiyayı değiştirir; İK ise bu kararın çalışan ilişkilerinde yarattığı sonucu izler. Çalışana geri dönüşte bildirim kanalının adı, kararı verecek yönetici ve tamamlanma tarihi yazılı olarak belirtilmelidir.
Kurumların kullanabileceği basit bir kapanış kaydı vardır: Bildirim alındı mı, geçici önlem neydi, kalıcı düzeltme kimden çıktı, çalışanlara hangi tarihte geri dönüş yapıldı ve aynı tehlike yeniden görüldü mü? Yanıtlar eksik kaldığında takip kaydında sorumlu, düzeltme tarihi ya da tekrar kontrolü bulunmadığı anlaşılır.
Ramak kala bildirimi alındığında yönetici, takip kaydında düzeltme sorumlusunu, tamamlanma tarihini ve çalışanlara yapılacak geri dönüş tarihini belirlemelidir.
