KOSGEB, İşletme Değerlendirme Raporu'nun yeni sürümünü 2021-2025 verileriyle kullanıma açtı. Rapor; net satış hasılatı, aktif büyüklük, çalışan prim günleri, finansman ve verimlilik bilgilerini sektör ve bölge karşılaştırmasıyla topluyor. İşletmenin rızasıyla üçüncü kişilerin de erişebilmesi, küçük işletmede yeni bir masa işi doğuruyor: Dosyayı gönderen kişi, karşı tarafın ilk sorusuna hazırlıklı olmalı.
Bu rapor güncel kasa ekranı değildir. Beş yıllık verinin içinden çıkan satış veya prim günü, dükkânın bu ay hangi ürünü daha geç sattığını, hangi müşterinin vadesinin uzadığını ya da hangi vardiyanın daraldığını tek başına anlatmaz. Banka görevlisi, alıcı veya iş ortaklığı görüşmesindeki kişi raporda bir rakamı görünce telefonda onu sorar. O telefonu açacak kişi, eski sayıyla bugünkü akış arasındaki farkı bir cümlede açıklayabilmelidir.
KOSGEB, raporun Gelir İdaresi, SGK, Ticaret Bakanlığı ve Türk Patent ve Marka Kurumu gibi kurumların idari kayıtlarından oluşturulduğunu; satış, aktif büyüklük ve prim günlerinde sektör içi sıralama sunduğunu belirtiyor. Bu kaynak, işletmeye dışarıdan bakmak için işe yarar. Ancak sıralama, yeni bir mal alımını veya yeni çalışan kararını vermez. Sıralamayı iş emri yerine koyan patron, tahsilatı gecikmiş müşteriyi, depoda kalan ürünü ve çalışma saatindeki değişikliği aynı sayfanın dışında bırakır.
Rapor paylaşılmadan önce bir ek not yeterlidir. Notta üç satır bulunmalı: Rapordaki son yılın satış rakamı; bu yılın aynı dönemi için kasadan ve tahsilat listesinden görülen yön; farkın nedeni. Neden, "piyasa" gibi geniş bir kelimeyle geçilmemeli. Bir müşterinin ödeme günü uzadıysa, bir ürün grubunun iadesi arttıysa, ana malzeme geç geldiyse ya da vardiya azaldıysa açıkça yazılmalı. Böylece raporu alan kişi eski sayıyı bu yılın tahsilat ve iş akışıyla karşılaştırabilir.
Paylaşımın da bir sınırı olmalı. KOSGEB, raporun işletmenin rızasıyla Findeks Platformu üzerinden güvenli biçimde sunulabildiğini bildiriyor. Bu rıza, dosyayı her e-posta zincirine eklemek demek değildir. Teklif görüşmesi için istenen belge, teklifin muhatabına; kredi değerlendirmesi için istenen belge, o finans kuruluşuna verilmeli. Dosyanın kime hangi amaçla gönderildiği ve erişimin ne zaman biteceği işletmenin kendi kaydına da işlenmeli.
Raporun 2021-2025 dönemini kapsaması ayrıca bir sorumluluk getiriyor. Bugün yeni bir siparişe girecek işletme, eski ciro rakamını kapasite sözü gibi kullanmamalı. Rapor geçmişte ne yaptığını gösterir; yeni siparişin teslim günü, gerekli işçilik, ana malzemenin ödeme tarihi ve tahsilat vadesi başka kayıtlarda durur. Bu ayrımı baştan kurmak, raporu zayıflatmaz; karşı tarafın yanlış rakamla karar vermesini önler.
İşletme sahibi bu hafta raporu paylaşacağı her görüşme için tek açıklama notu açmalı. Son satış yılı, bu yılın tahsilat yönü ve farkın somut nedeni yazılmadan; dosyanın muhatabı ile paylaşım amacı kayda geçmeden rapor gönderilmemeli.
