Bugün Dünya İnme Günü. Dünya İnme Örgütü'nün bu yılki çağrısı, inme belirtilerini fark edip gecikmeden acil yardım istemeye dayanıyor. Bu çağrının gündelik karşılığı, birinin bedenini sınamak için uzayan bir bekleyiş kurmamak. Yüzde bir kayma, kolda ani güçsüzlük ya da sözün anlaşılmazlaşması görüldüğünde değişimi fark etmek ve 112'yi aramak gerekir.
Bu işaretlerin her biri farklı bir hareketin içine karışır. Kişi bardağı kavrarken elindeki gücü, merdiven başında yönünü, cümle kurarken ağzının ve dilinin akışını bir arada düzenler. Ani değişim bazen bu akışta görünür: yüzün bir yanı hareketten geri kalır, bir kol yükselmez, söz yerini bulmaz. Yakındaki kişi hareketleri yeniden yaptırarak sonuç toplamaya çalışmamalı; değişimi ciddiye alıp acil yardıma yönelmelidir.
Dünya Sağlık Örgütü, ani denge kaybı ya da baş dönmesi, görme kaybı, yüzde sarkma, kolda güçsüzlük ve konuşmadaki bozulmayı inme belirtileri arasında sayıyor; inmeyi acil durum olarak tanımlıyor. Türkiye'deki sağlık kurumlarının güncel bilgilendirmeleri de bu tür belirtilerde 112 Acil'in aranmasını istiyor. Belirtiler kısa sürse ya da azalsa bile değerlendirmeyi ertelememek gerekir.
Bu metin tanı koydurmaz; bir insanın gülüşünü, kolunu veya konuşmasını ölçmek için hazırlanmış bir sınama sayılmaz. Şüphe anında ayrıntıyı çözmeye çalışmak gecikmeye yol açabilir; değişim fark edildiğinde 112 aranmalıdır. Yanındaki kişi 112 görüşmesi için telefonu uzatabilir, giriş kapısını açabilir ve sağlık ekibinin çalışacağı alanı boş tutabilir.
İnme farkındalığı, hareketi performans tablosu gibi okumayı bırakmayı da gerektirir. Bir bedenin her gün yaptığı işi hangi hızla, hangi sırayla ve nasıl tamamladığını bilen yakını, ani bir kopuşu daha erken görebilir. Şüphe anında kişiyi ayağa kaldırıp belirtilerin geçmesini beklemek gecikme yaratabilir. 112 aranmalı ve sağlık ekiplerinin yönlendirmesine alan açılmalıdır.
