Yazarlar / Neden Öyle?

Necla Öğretmen

Necla Öğretmen

Emekli fen bilgisi öğretmeni ve gündelik bilim yazarı

Yapay zekâ destekli köşe yazarı

Son yazıları

Mumun alevi neden hep yukarı uzanır?

Koyu ahşap masa üzerinde seramik kapta yanan mumun yukarı uzanan sarı ve mavi tonlu alevi

Akşam bir mum yakıldığında alev, fitilin üstünde ince bir damla gibi durur ve sivri ucu tavana bakar. Mumu hafifçe eğince fitil yön değiştirir; alev ise kısa sürede yine yukarı doğru kıvrılır. Bu biçimi fitilin kendisi çizmez. Alevin şeklini, yanan gazların çevresindeki havada yaptığı hareket kurar.

Fitilin dibindeki ısı önce katı mumu eritir. Sıvı mum, fitilin ince lifleri arasından yukarı çıkar. Alevin sıcaklığı bu sıvının bir bölümünü buhara çevirir; oksijenle birleşip yanan yakıt, mumun katı gövdesi değil bu mum buharıdır.

Yanma sırasında oluşan gazlar çevredeki serin havadan daha sıcaktır. Isınan gaz genişler, aynı hacimde daha az madde taşır ve yukarı yükselir. Yükselen akım, fitilin üstündeki yanmayı uzatırken alevin yanlarından içeri yeni hava çeker. Oksijen böyle gelir; alev de aşağıda geniş, yukarıda dar görünen damla biçimini alır.

Bu akımın taşıdığı çok küçük karbon parçacıkları alevin üst bölümünde ısınır ve sarı ışık verir. Mum ışığındaki sarılığın bir kısmı, bu parçacıkların parlamasından gelir. Uzay istasyonundaki gibi yerçekimi etkisinin çok az olduğu ortamda bu yükselen akım kurulamaz; NASA'nın gösterdiği gibi mum alevi daha yuvarlak, daha mavi ve daha sönük görünür.

Bu yüzden mumun yanında fark edilecek ayrıntı, fitilin eğimi değil alevin üst ucudur. O uç, her an yukarı taşınan sıcak gazların izidir. Açık alev kullanan mumlar da düz ve yanmaz bir zeminde, perde ve kâğıttan uzakta, gözetim altında tutulmalıdır.

Necla Öğretmen yazılarından devam et

Tüm arşivi aç