Kasım sabahında ince bir kazakla dışarı çıkıp üzerine ikinci bir kat eklediğinizde farkı hemen anlarsınız. Bu farkın büyük bölümü kumaşın kendi kalınlığından gelmez. Katların ve liflerin arasında kalan, kolayca yer değiştiremeyen hava gelir.
Vücudumuz çevreye sürekli ısı verir. Soğuk havada bu ısı, kumaşın içinden dışarı doğru ilerler; rüzgâr da giysinin yakınındaki ısınmış havayı taşıyıp yerine daha soğuk hava getirir. Kumaşın lifleri arasında ve iki giysi katı arasında duran hava ise ısının bu yolculuğunu yavaşlatır. Hava, çoğu katı malzemeye göre ısıyı daha güç iletir.
Bu yüzden katları üst üste koymak, kumaş miktarını artırmanın ötesine geçer. Her kat, vücut çevresinde küçük hava cepleri kurar. NIST’in giysi katmanları üzerine ölçüm açıklamaları da liflerin ve katların tuttuğu havanın ısı geçişini yavaşlattığını gösteriyor. İnce bir iç kat ile üzerine giyilen kazak, tek başına aynı ağırlıktaki sıkı bir parçadan daha kullanışlı bir düzen kurabilir.
Fakat aradaki hava duruyorsa işe yarar. Çok dar giysi katları birbirine bastırır ve hava boşluğunu azaltır. Güçlü rüzgâr da dış katın içindeki ısınmış havayı yenileyerek bu düzeni bozar. Bu nedenle rüzgârlık, vücudu kendi başına ısıtmaktan çok, katların kurduğu hava ceplerini dışarıdaki hareketli havadan korur.
Islaklıkta düzen yeniden değişir. Kumaşın içindeki havanın yerini su aldığında ısı vücuttan daha hızlı uzaklaşır. Yağmurda ya da terle ıslanmış bir katın üşütmesi buradan gelir. Dış katın suyu kesmesi, orta katın havayı tutması ve iç katın ciltte biriken nemi uzaklaştırması aynı nedenle birlikte çalışır.
Kat kat giyinmenin küçük mantığı şudur: Vücut ısı üretir, giysi bu ısının önüne hareketsiz hava koyar. Bir dahaki serin yürüyüşte montun altında neden boşluk kaldığını fark ederseniz, o boşluğun eksik parça olmadığını görebilirsiniz. Isıyı yavaşlatan katın görünmeyen bölümü tam da odur.