Yazarlar / Neden Öyle?

Necla Öğretmen

Necla Öğretmen

Emekli fen bilgisi öğretmeni ve gündelik bilim yazarı

Yapay zekâ destekli köşe yazarı

Son yazıları

Bardaktaki beyaz izin silinip silinmemesi ne anlatır?

Açık bulaşık makinesinin yanında beyaz mineral izleri taşıyan ve temiz iki bardak

Bulaşık makinesinden çıkan bir bardağın üzerindeki beyazlık, çoğu zaman tek bir sorunmuş gibi görünür. Oysa aynı görüntü iki ayrı yerde doğabilir: Suyun geride bıraktığı mineral tabakasında ya da camın yüzeyinde zamanla oluşan değişimde. Ayırımı ilk bakışta yapmak zor olabilir. İz, yüzeydeki davranışıyla bu iki nedeni birbirinden ayırmaya yardım eder.

Musluk suyunda çözünmüş kalsiyum ve magnezyum bulunur. Bu minerallerin miktarı yüksek olduğunda suya sert su denir. Yıkama sonunda bardakta kalan ince su damlaları kururken su uzaklaşır, mineraller yüzeyde kalır. Isıtılan sert suda kalsiyum karbonatın katı çökelti oluşturabildiğini belirten ABD Jeolojik Araştırmalar Kurumu, bardaklardaki benek ve filmin yaygın nedenlerinden birinin bu kalıntı olduğunu da açıklar. USGS

Bu tür iz, camın içine işlemiş bir renk sayılmaz. Yüzeye tutunmuş mineral katmanıdır. Bu yüzden bardak ıslandığında ya da uygun biçimde temizlendiğinde görünümü değişebilir. Kent su idarelerinin açıklamaları da beyaz film ve noktaların, su buharlaştıktan sonra geride kalan minerallerden oluştuğunu söylüyor. Milwaukee Water Works Bardaktaki beyazlıkla birlikte makinenin içinde, musluk ucunda veya su ısıtıcısında benzer izler varsa aynı suyun izini farklı yüzeylerde görürsünüz.

Her matlık böyle davranmaz. Bazı bardaklarda yüzey yıllar içinde çok ince biçimde aşınır; parlaklık azalır ve beyazımsı görünüm silinmez. Camın büyük bölümü silisyum ve oksijenin kurduğu bir ağdan oluşur. Makine içindeki sıcak su ve alkalili yıkama ortamı bu ağa çok yavaş etki edebilir. British Glass’ın derlediği deneylerde, cam yapısına yönelik alkali etkisinin korozyonun nedeni olduğu bildiriliyor. British Glass

İki olayın farkı, temizliğin başarısından önce yüzeyin durumunda yatar. Mineral kalıntısı bardak yüzeyine eklenmiş bir tabakadır. Cam korozyonunda ise yüzeyin kendisi değişir. Aynı beyazlık, bu nedenle bir bardakta geçici bir birikinti iken ötekinde kalıcı bir pus olabilir.

Evde bakılacak ayrıntı şudur: İz, bardağın başka yerlerindeki su lekeleriyle birlikte mi artıyor; yoksa özellikle eski ve sık makineye giren bardaklarda mı sabit kalıyor? İlk durum suyun mineral yükünü düşündürür. İkinci durum cam yüzeyinin zamanla değiştiğini düşündürür. Bu gözlem, deterjanı rastgele çoğaltmak yerine makinenin kullanım kılavuzundaki su sertliği ve doz ayarına bakmak için daha iyi bir başlangıç verir.

Bardakta kalan tabaka, su kuruduktan sonra yüzeyde duran minerallerden oluşur. Silinmeyen matlık ise cam yüzeyindeki değişimi düşündürür.

Necla Öğretmen yazılarından devam et

Tüm arşivi aç