Kasımda güneşli bir öğleden sonra, kaldırım direğinin ya da park bankının gölgesi yazdakinden daha uzağa düşer. Aynı direk yerinde durur; değişen, Güneş ışınlarının yere geliş açısıdır. Güneş gökyüzünde alçaldıkça dik bir cismin gölgesi uzar.
Bunu kısa bir ölçüyle görebiliriz. Bir metre yüksekliğindeki bir çubuğun gölgesi de bir metreyse Güneş yaklaşık 45 derece yüksektedir. Gölge iki metreye çıktığında ışınlar yere daha yatık geliyordur. Çubukla gölge, kenarları aynı noktada birleşen iki üçgen kurar; cismin boyu değişmeden kaldığı için ışığın açısındaki küçülme gölgenin yere yayılmasına dönüşür.
Kasım ilerlerken Kuzey Yarımküre, Dünya'nın eksen eğikliği yüzünden Güneş'e daha dönük olan konumundan uzaklaşır. Bu nedenle Güneş gün ortasında bile yaz aylarındaki kadar yükselmez. Dünya'nın Güneş'e olan uzaklığı bu gözlemi açıklamaz: Kuzey Yarımküre kışa yaklaşırken Dünya, ocak başında Güneş'e yıllık yörüngesindeki en yakın konuma gelir.
Gölge gün içinde de aynı boyda kalmaz. Sabah Güneş doğu ufkuna yakınken uzundur; öğleye doğru kısalır, sonra yeniden uzar. Kasımda öğle gölgesi bile yazın aynı saatte görülen gölgeden daha uzun olabilir. Karşılaştırma yapmak için saati ve yeri aynı tutmak gerekir; bir binanın gölgesi ya da eğimli bir zemin ölçüyü kolayca değiştirir.
Bir sonraki açık günde, aynı kaldırım taşını ya da bankın ayağını öğleye yakın izleyin. Gölgenin ucunu bir işaret gibi düşünmek yeterli: Güneşin gökyüzündeki yüksekliğini, cetvel kullanmadan yerde gösterir.
Kaynaklar: NOAA JetStream — gölge uzunluğu ve mevsimler, NOAA NESDIS — mevsimlerin oluşumu, NOAA NESDIS — Dünya neden mevsimler yaşar?.