Berlin’de 19 Kasım’da açıklanan ateşkes çağrısı, kış boyunca enerji altyapısına ve Karadeniz’den gıda sevkiyatına yönelik saldırıların durmasını istedi. Ertesi sabah Kiev’deki saldırılar köprüleri ve elektrik dağıtımını vurdu. Bu gelişmeler, çağrının sahada uygulanıp uygulanamayacağını hemen gündeme taşıdı.
Almanya, Fransa, Birleşik Krallık ve Ukrayna liderlerinin ortak açıklaması, kış için enerji ateşkesi ve Karadeniz’de gıda ihracatına imkân verecek ayrı bir ateşkes istedi. Washington da Berlin’deki toplantıya katıldı. Açıklama, bu iki sınırlı düzenlemeyi daha geniş barış görüşmelerinin ilk adımı saydı. Böylece ateşkes önerisi elektrik şebekesi ve ticaret rotası gibi izlenebilir alanlara bağlandı.
Bir enerji ateşkesi, koruma altındaki tesisleri ve ihlallerin kayıt yöntemini tanımlamalıdır. Karadeniz’de güvenli geçiş için de gemilerin güzergâhı, limanların işleyişi ve denizdeki olayların soruşturulması konusunda anlaşma gerekir. Ortak bir mekanizmanın tuttuğu ihlal kayıtları, tarafların iddialarını karşılaştırmayı sağlar.
Associated Press’in 20 Kasım tarihli haberine göre, Kiev’deki yerel yetkililer saldırılarda üç kişinin öldüğünü, dokuz kişinin yaralandığını bildirdi. Habere göre üç köprü hasar gördü, ulaşım sınırlandı ve bazı mahallelerde elektrik kesildi. Putin, bir gün önce Kerç Köprüsü’ne yönelik Ukrayna saldırılarına karşılık vereceğini söylemişti. Putin’in sözü saldırıların nedenini tek başına kanıtlamaz. Bununla birlikte, Kremlin’in Kerç Köprüsü’ne yönelik saldırıları karşılık verme gerekçesi olarak sunduğunu gösterir.
Köprü, enerji tesisi ve liman aynı tür hedef değildir. Fakat hepsi savaşın devamını sağlayan sivil akışlara dokunur: insan hareketi, ısınma, üretim ve gıda taşımacılığı. Bu akışları korumak, cephedeki çatışmayı bitirmez. Yine de sivillerin kış yükünü hafifletebilir, ticaretin bütünüyle kesilmesini önleyebilir ve tarafların anlaşmaya uyma iradesini ölçebilecek dar bir alan açabilir.
Avrupa’nın önündeki iş, çağrıyı tekrarlamakla bitmiyor. Berlin açıklaması hava savunmasını, uzun vadeli desteği ve yaptırım baskısını da sıralıyor; ayrıca ateşkes yürürlüğe girerse uygulanabilecek güvenlik garantileri tarif ediyor. Bu araçlar, Rusya’yı masaya getirme ihtimalini artırabilir. Fakat Moskova’nın kabul edeceğini veya denetimin kendiliğinden işleyeceğini varsayamayız. Avrupa, ihlal doğrulanırsa hangi diplomatik veya ekonomik karşılığın devreye gireceğini müttefikleriyle şimdiden belirlemeli.
Kış ateşkesi, savaşın siyasi çözümünü vaat etmiyor. Elektrik şebekesini ve Karadeniz’deki gıda yolunu aynı anda korumayı deniyor. Bu iki hatta doğrulanabilir kurallar belirlenirse diplomasi insanların gündelik hayatını koruyan bir sonuç üretebilir. Aksi halde Berlin çağrısının sahada karşılığı olmayacaktır.