Yağmurdan sonra kaldırımda duran ince bir yaprak, kuru hâline göre yere daha sıkı tutunur. Yaprağın altına ve kaldırımın küçük girinti çıkıntılarına yayılan su, aradaki havanın bir bölümünü uzaklaştırır. Geriye çok ince bir su katmanı kalır.
Su molekülleri birbirini çeker; buna kohezyon denir. Su aynı zamanda birçok katı yüzeye de tutunur; bu da adezyondur. Purdue Üniversitesinin kimya kaynağı, ıslak kâğıtların birbirine yapışmasını bu iki çekimin birlikte açıklayabildiğini belirtiyor. Yaprak ile kaldırım arasında yayılan katmanda da benzer bir durum vardır: su, yaprağın yüzeyine ve taşın pütürlerine tutunurken kendi içinde de dağılmadan kalır.
Yaprağı kaldırmak için yalnız yaprağın ağırlığını yenmek gerekmez. İnce su katmanını da iki yüzeyin arasından ayırmak gerekir. Birbirine su damlatılmış iki cam levhanın zor ayrılması bu etkiyi daha belirgin gösterir. Carleton College'ın deney açıklamasında, suyun camla kurduğu adezyon ve su moleküllerinin birbirini çekmesi levhaları birlikte tutar.
Bu tutunma her yaprakta aynı olmaz. Yaprağın tüylü ya da mumsu yüzeyi, kaldırımın pürüzü, suyun miktarı ve rüzgâr sonucu değiştirir. Çok kalın su birikintisinde yaprak kolayca kayabilir; yüzey kurudukça su katmanı kesilir ve yaprak yeniden hafifler. Yağmurdan sonra yere yapışmış görünen yaprağın kenarına bakın: kenar kuruyup kalkmaya başladığında, suyun iki yüzeyi birbirine bağlayan ince köprüsü de kopuyordur.
Kaynaklar: Purdue University Chemistry: Properties of Liquids · Purdue Chemistry: Surface Tension · Carleton College SERC: Adhesion, Cohesion, and Surface Tension Demonstration
