Görsel: Gezdiren için özgün editoryal görsel.
MoMA PS1'nin üçüncü katında Teresa Margolles'in La promesa adlı işi, Ciudad Juárez'de terk edilmiş bir evden kalan molozdan kuruluyor. Ev, bir ailenin eşyalarıyla birlikte geride bıraktığı yerdi; sanatçı yapıyı satın aldı, yıkımın ardından kalan parçayı sergi mekânına taşıdı. Moloz burada dekor görevi görmüyor. Bir evin dağılmasıyla o evden çekilmek zorunda kalan hayat arasında doğrudan, rahatsız edici bir bağ kurar.
Margolles'in bugün başlayan geniş MoMA PS1 sergisi ile MoMA'daki eşzamanlı sunumu, bu bağı üç on yıla yayılan heykel, fotoğraf ve videolarla sürdürüyor. Sanatçının kullandığı malzemeler arasında şiddet mahallerinden alınmış kırık cam, toprak, su ve mimari kalıntılar var. Kurumların açıklaması, bu işleri ABD-Meksika sınırında biriken kaybolmalar, kadın cinayetleri, göç ve toplumsal ihmalin izleriyle ilişkilendiriyor.
Margolles'in sergisinde acı, genel bir insanlık duygusunun adı olarak kalmıyor. Sanatçı izleyicinin önüne şiddetin ardından kalan maddeleri koyuyor: Bir duvarın tozu, kurşunla dağılmış cam, suyun değdiği zemin, terk edilmiş bir odanın döküntüsü. Sergi bu maddeleri, terk edilen evler ve şiddet yüzünden değişen kent hayatıyla birlikte gösteriyor.
Anma ile seyir arasındaki mesafe
Yine de burada kolay bir ahlaki güvenlik yok. Bir evin molozu beyaz duvarlı bir galeride yer aldığında, onu taşıyan kurum seyirciye iki imkân verir. İlki, kaybın somutluğu karşısında durmaktır. İkincisi ise o somutluğu estetik bir yoğunluk olarak tüketmektir. Müze, şiddetin izini korunaklı bir sergi düzenine aldığında bu iki imkânı aynı anda üretir.
Bana kalırsa Margolles'in işinin gücü, bu riski gizlememesindedir. Molozun biçimsizliği, sanat yapıtından beklenen zarif mesafeye direnir. La promesadaki malzeme, ev fikrini sıcak bir hatıra olarak sunmaz; mülkiyet, güvenlik ve yerinde kalabilme hakkının herkes için aynı ölçüde geçerli olmadığını hatırlatır. Evlerin dağılması, barınma hakkı ve şiddet düzeni arasındaki ilişkiyi de serginin içine taşır.
Sanatçının adli patoloji ve fotoğraf eğitimi aldığı, sergi kaynaklarında özellikle belirtiliyor. Bu bilgi eseri kriminal vaka dosyasına çevirmiyor. Daha sınırlı ama önemli bir şey söylüyor: Margolles, şiddetin temsilini uzaktan bir simge kurma işi olarak ele almıyor; iz bırakmış maddeler ve belirli yerlerle çalışıyor. Bu çalışma yöntemi, kayıp yaşandıktan sonra evlerin, sokakların ve gündelik eşyaların nasıl değiştiğine odaklanıyor.
Malzemenin yükünü paylaşmak
MoMA'daki Aproximación al lugar de los hechos sunumu bu soruyu keskinleştiriyor. Müzenin verdiği bilgiye göre sanatçı, kayıp ve ölüm mahallerinden kalan kırık camı, kanı, toprağı ve mimari parçaları çalışmalarında kullanıyor. Böyle bir malzeme, sergi etiketinin altına yerleştirilmiş bir tarih bilgisinden daha fazla sorumluluk ister. Nereden geldiği, hangi olayla ilişkili olduğu, sergilenirken hangi mesafenin korunduğu açıkça anlatılmalıdır. Yoksa izleyici acıyla yüzleştiğini düşünürken, olayın sınıfsal ve siyasal koşulları fonda eriyebilir.
Bu noktada müzenin görevi eserleri güvenle saklamanın ötesine geçer. Kurum, Margolles'in malzemesinin bağlamını; şiddeti doğuran sınır rejimlerini, kadınların hedef alındığı düzeni ve zorunlu göçü sergi metinlerinde somut biçimde açıklamalıdır. Bu açıklama, izleyicinin malzemenin işaret ettiği tarihsel koşulları takip etmesine yardım eder.
Bu sergiyi gezen kişinin, kayıp evi yalnız yıkıntı olarak seyretmemesi gerekir. Sergi metinleri, Ciudad Juárez'de o evde yaşayan ailenin zorunlu ayrılığını ve kentteki şiddet koşullarını açıkça belirtmelidir. Bu bilgi, sergilenen malzemeyi o yerin barınma ve güvenlik sorunlarıyla ilişkilendirir.
